NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA GIÁ TRỊ

NHÂN VĂN QUÂN SỰ VIỆT NAM

HOA SÚNG

Với bản chất tiến bộ, hoạt động quân sự Việt Nam đã sản sinh ra những giá trị nhân văn tiêu biểu. Trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, giá trị nhân văn quân sự Việt Nam đã góp phần to lớn làm nên những chiến thắng trước các thế lực ngoại xâm. Trong xây dựng nhân cách thanh niên quân đội hiện nay, những giá trị này giữ vai trò rất quan trọng.

Nhân văn và quân sự nhìn bề ngoài tưởng hoàn toàn đối lập nhau. Song những hoạt động quân sự vì chính nghĩa luôn bao hàm giá trị nhân văn. Bởi những hoạt động đó luôn vì mục tiêu bảo vệ con người, bảo vệ hòa bình và sự sống. Các thế lực xâm lược tiến hành những cuộc chiến tranh phi nghĩa luôn tìm mọi thủ đoạn tuyên truyền để đánh đồng chiến tranh chính nghĩa với phi nghĩa. Hành động của chúng là phản nhân văn, không vì con người.

Dân tộc ta trong mấy nghìn năm đã phải chống lại những thế lực ngoại xâm vô cùng hung bạo. Để giữ nước, dân tộc ta đã phải xây dựng lực lượng quân sự để tự bảo vệ mình trước những âm mưu xâm lược. Là một dân tộc luôn yêu chuộng hòa bình, nhưng khi kẻ thù thực hiện dã tâm xâm lược thì nhân dân ta quyết đồng lòng đứng lên để tự vệ, đánh trả. Xuyên suốt chiều sâu, chiều dài lịch sử cho thấy bản chất sức mạnh dân tộc ta trong hoạt động quân sự là văn hóa, nhân văn, nhân đạo. Đánh giặc bằng văn hóa mà cốt lõi là giá trị nhân văn là nét đặc sắc trong nghệ thuật quân sự Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Giá trị nhân văn quân sự Việt Nam đã phát triển ở đỉnh cao trong thời đại Hồ Chí Minh và trong tư tưởng quân sự của Người.

 Giá trị nhân văn quân sự Việt Nam được tích tụ và thử thách qua nhiều cuộc chiến tranh giải phóng, trở nên bền vững. Trong lịch sử Việt Nam không có thời đại nào, thế hệ nào không dùng sức mạnh của tinh thần nhân văn trong đánh giặc và bảo vệ độc lập, chủ quyền dân tộc. Những giá trị nhân văn quân sự Việt Nam cơ bản là: 

Thứ nhất, trọng tự vệ, chính nghĩa. Đây là định hướng tư tưởng cơ bản trong xây dựng quân sự Việt Nam. Chúng ta xây dựng lực lượng quân sự là để tự vệ chứ không đi xâm lược, không dùng vũ lực trong giải quyết tranh chấp. Các cuộc chiến tranh chúng ta phải tiến hành là vì kẻ thù muốn cướp nước ta, nô dịch nhân dân ta. Do đó, hoạt động quân sự của chúng ta là chính nghĩa, đối lập với sự xâm lược, nô dịch của bè lũ cướp nước. Sự đối lập này cũng cho thấy chỉ có mục đích quân sự chính nghĩa, tự vệ mới có giá trị nhân văn, còn ngược lại là phản nhân văn. 

Thứ hai, quý trọng con người. Là giá trị nhân văn trong phương thức sử dụng lực lượng của hoạt động quân sự, giá trị này đề cao vai trò, vị trí, sức mạnh của con người, quần chúng nhân dân trong tính quyết định với các nhân tố khác của chiến tranh. Đó còn là quý trọng tính mạng, xương máu của người cầm súng, của nhân dân. Chiến tranh là có hy sinh, nhưng ông cha ta luôn phải tính toán giành thắng lợi với sự tổn thất ít người, ít của nhất. Đến khi giành thắng lợi, tù binh, hàng binh cũng được ông cha ta đối xử nhân đạo cho trở về quê hương, thậm chí còn cấp lương thực, phương tiện về nước. 

Thứ ba, đánh vào lòng người vì mục đích cứu nước, cứu dân, qua đó tạo nên sự cộng hưởng về giá trị nhân văn. Nguyễn Trãi trong Bình Ngô đại cáo viết: “Chẳng đánh mà lòng người khuất phục - Ta đây mưu phạt tâm công”. Dân tộc ta tiến hành những cuộc chiến tranh tự vệ, bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ hòa bình nên được nhân dân đồng tình ủng hộ. Sức mạnh đoàn kết của nhân dân là sức mạnh vô địch mà không thứ vũ khí, bom đạn nào chiến thắng được. Ngược lại, vì tiến hành chiến tranh phi nghĩa nên kẻ thù không được nhân dân ủng hộ, dư luận quốc tế phản đối, ngay cả trong hàng ngũ của họ cũng có nhiều người phản đối thậm chí đứng về phía nhân dân ta, cùng đồng cam cộng khổ chống lại chiến tranh phi nghĩa.

Thanh niên quân đội là một bộ phận quan trọng của thanh niên cả nước, tuổi đời từ 18 đến 30 tuổi. Đây là lực lượng nòng cốt, đi đầu trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Xây dựng nhân cách thanh niên quân đội là quá trình tự giác, tuân theo những quy luật của hoạt động giáo dục - đào tạo, huấn luyện trong thực tiễn của hoạt động quân sự. Sự phát triển nhân cách thanh niên quân đội diễn ra theo những con đường và phương thức rất đa dạng mà trước hết và chủ yếu là sự kế thừa những giá trị trong lịch sử, trong đó giá trị nhân văn quân sự Việt Nam đóng vai trò rất quan trọng.