CÓ PHẢI KHÔNG ĐI VỚI NƯỚC
NÀY ĐỂ CHỐNG NƯỚC KIA “LÀ ĐI NGƯỢC LẠI XU THẾ CỦA THỜI ĐẠI, TỰ TRÓI BUỘC MÌNH,
KHÔNG PHÙ HỢP VỚI THỰC TẾ, CẦN PHẢI THAY ĐỔI”?
Nhân Trần
Một là,
có phải xu thế thời đại hiện nay là liên minh với nước này để chống nước khác? Thời
đại hiện nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên
phạm vi toàn thế giới mở bằng Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, là thời đại toàn
cầu hóa và hội nhập quốc tế. Xét về bản chất, toàn cầu hóa là quá trình tăng
lên mạnh mẽ các mối liên hệ, sự ảnh hưởng lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất
cả các quốc gia, các khu vực trên thế giới. Toàn cầu hóa từ một xu thế đã trở
thành một quá trình hiện thực của sự vận động và phát triển của xã hội loài
người. Song hành và đối ngược với quá trình toàn cầu hóa là phong trào chống
toàn cầu hóa (nội dung cốt lõi là chống lại mặt trái của toàn cầu hóa). Những
người ủng hộ toàn cầu hóa liên kết với nhau và những người chống toàn cầu hóa
cũng liên kết với nhau. Hai nhóm người này đấu tranh với nhau, căn nguyên của
cuộc đấu tranh này chính là những bất đồng về lợi ích mà quá trình toàn cầu hóa
đem lại cho mỗi nhóm. Trong đó, có nhóm được hưởng lợi và nhóm bị thiệt thòi.
Cuộc đấu tranh này chính là nhằm phân chia lại lợi ích của các lực lượng trong
quá trình toàn cầu hóa. Trong cuộc đấu tranh đó, tất yếu có sự liên kết tự
nhiên của những lực lượng, những nhóm người có cùng lợi ích, chủ yếu ở góc độ
kinh tế. Nó không phải là liên minh/liên kết quân sự giữa các quốc gia với nhau
hay giữa quân đội của các quốc gia với nhau. Sự liên kết (tập hợp) lực lượng ở
đây, nếu có, chỉ là để chống hoặc ủng hộ toàn cầu hóa chứ không phải là liên
minh với nước này để chống nước kia hay ngược lại. Vì trong nội bộ mỗi nước, kể
cả các nước nhỏ lẫn siêu cường, cũng đều vấp phải cuộc đấu tranh giữa hai lực
lượng này khi phải quyết định lựa chọn xu hướng phát triển cho đất nước mình.
Cuộc đấu tranh này chi phối từ dân thường đến các cấp lãnh đạo của mỗi quốc
gia. Cho nên, nói rằng đi với nước này để chống nước kia “là đi ngược lại xu
thế của thời đại” là cách hiểu phiến diện, không đầy đủ, không đúng về bản chất
của toàn cầu hóa và chống toàn cầu hóa, không nắm được bản chất, xu hướng và
quy luật vận động, phát triển của xã hội loài người trong giai đoạn hiện nay. Hiện
nay, thế giới bước vào một giai đoạn phát triển mới mà ở đó hòa bình, hợp tác
và phát triển vẫn là xu thế lớn, song đang đứng trước nhiều trở ngại, khó khăn;
cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột cục bộ tiếp tục diễn ra dưới
nhiều hình thức, phức tạp và quyết liệt hơn, làm gia tăng rủi ro đối với môi
trường kinh tế, chính trị, an ninh quốc tế. Chính trong bối cảnh ấy mà Việt Nam
liên minh quân sự với nước nào, nhất là liên minh với nước lớn, để chống nước
khác mới là không thực tế và rất nguy hiểm.
Hai là, có phải không liên minh quân sự “là tự
trói buộc mình, không phù hợp với thực tế, cần phải thay đổi?” Trước hết, cần
phải thống nhất rằng, liên minh quân sự không đồng nhất với quan hệ hợp tác
quốc tế về quân sự, quốc phòng. Khi tham gia liên minh, các nước sẽ nằm trong
một khối quân sự chung, với những mục tiêu cụ thể, dùng các biện pháp quân sự
để tranh giành lợi ích, xung đột chống đối thủ chung. Các nước trong liên minh
sẽ phải đặt dưới sự chỉ huy, lãnh đạo của một quốc gia, thường là nước lớn và tuân
thủ các nguyên tắc của liên minh, cho dù không hoàn toàn phù hợp với mình. Và
chính điều này đã tạo ra sự ràng buộc giữa các nước, làm cho mỗi nước không còn
độc lập, tự chủ về những vấn đề của đất nước mình. Việt Nam chủ trương không
tham gia liên minh quân sự nhưng chủ động và tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng
và toàn diện cả kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và quốc phòng, an ninh. Đến
nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ hợp tác quốc phòng - an ninh với tất cả các
nước trong khu vực, trao đổi thông tin tình báo, hợp tác tuần tra chung biên
giới trên bộ, trên biển (Việt Nam - Campuchia, Việt Nam - Thái Lan, Việt Nam -
Trung Quốc...); hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia, mua bán người và ma
túy... Hiện nay, Việt Nam đang tham gia vào các sáng kiến nhằm thúc đẩy hợp tác
quốc phòng - an ninh nội khối như hợp tác công nghiệp quốc phòng ASEAN; sử dụng
nguồn lực và khả năng quân đội các nước khu vực trong hỗ trợ nhân đạo và cứu
trợ thảm họa; xác định các biện pháp khả thi cũng như cơ chế tăng cường hợp tác
giữa các tổ chức quốc phòng ASEAN. Trong khuôn khổ hợp tác, hằng năm, Việt Nam
tham gia đầy đủ các hội nghị như: Hội nghị người đứng đầu quân đội ASEAN
(ACDFIM), Hội nghị Tư lệnh Lục quân ASEAN (ACAMM), Hội nghị Tư lệnh Hải quân
ASEAN (ANCM) và Hội nghị Tư lệnh Không quân ASEAN (AACC), Hội nghị không chính
thức những người đứng đầu tình báo quốc phòng các nước ASEAN (AMIIM). Hoạt động
đối ngoại quốc phòng đa phương của Việt Nam đã đóng góp vào giữ vững mục tiêu
độc lập dân tộc và CNXH, bảo vệ các lợi ích quốc gia của Việt Nam trên trường
quốc tế và khu vực; góp phần củng cố và duy trì hòa bình, ổn định, tạo môi
trường thuận lợi cho thực hiện nhiệm vụ trung tâm phát triển kinh tế đất nước,
bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh
quốc gia, bảo vệ các lợi ích quốc gia của Việt Nam trên trường quốc tế và khu
vực; góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Quân đội ta. Như vậy, trong điều
kiện hòa bình hiện nay, “không liên minh quân sự”, “không liên kết với nước này
để chống nước khác “không phải là “tự trói buộc mình”, mà nó giúp chúng ta độc
lập, tự chủ, không bị chi phối, áp đặt bởi yếu tố bên ngoài, tức là không bị
“người khác trói mình”.
Ba là, trên bình diện quan hệ quốc tế, Việt Nam hiện là nước
thành viên của phong trào không liên kết, cho nên chủ trương không liên minh
với nước này để chống nước kia là phù hợp với mục tiêu và nguyên tắc của phong
trào. Phong trào không liên kết được thành lập vào năm 1961, đến nay có 120
nước thành viên, 17 nước quan sát viên, trở thành tổ chức có số lượng thành
viên lớn thứ hai thế giới sau Liên hợp quốc. Không liên kết là một tập hợp lực
lượng của các nước đang phát triển, với mục tiêu chính là thúc đẩy lợi ích của
các nước đang phát triển; đóng góp vào duy trì hòa bình, độc lập dân tộc; chung
sống hòa bình giữa các quốc gia và chung tay xây dựng một thế giới tốt đẹp,
công bằng cho mọi người dân. Việt Nam chính thức tham gia phong trào không
liên kết năm 1976 và từ đó đến nay luôn tích cực hoạt động, có nhiều đóng góp
đối với Phong trào vì các mục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến
bộ xã hội và phát triển. Việt Nam luôn đóng góp vào việc giữ vững các nguyên
tắc của phong trào, tăng cường đoàn kết để cùng nhau phấn đấu vì những mục tiêu
cao cả của phong trào, đặc biệt là nguyên tắc tôn trọng bình đẳng chủ quyền,
không can thiệp vào công việc nội bộ, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực
trong quan hệ giữa các quốc gia và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình. Với
việc không liên kết với nước này để chống nước kia, Việt Nam luôn thể hiện là
bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng
quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, hợp tác và phát triển. Và đây cũng là thành tựu
đóng góp cho “đối ngoại tiếp tục là một điểm sáng trong những thành tựu chung
của cả nước”, góp phần tạo dựng môi trường thuận lợi cho xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc, nâng cao vị thế của nước ta./.