“Bắt bệnh” thiếu niềm tin
một cách mù quáng
Câu chuyện dù đã quen thuộc trong đời sống xã hội
nhưng rất ít người đề cập thẳng thắn. Ấy là việc nhiều cá nhân thiếu niềm tin
một cách mù quáng vào người tốt, cái tốt đang hiện hữu trong đời sống xã hội,
rồi sinh ra tâm lý tiêu cực, bất mãn, thiếu trách nhiệm với tổ chức, cộng đồng,
thậm chí là với chính mình. Đây là căn bệnh khá phổ biến ở một bộ phận cán bộ,
đảng viên, quần chúng; rất cần được cơ quan chức năng sớm nhận diện, dập tắt.
Thứ
nhất, trên trang Facebook cá nhân, một cán bộ hưu trí ở phía Nam bỗng dưng đăng
bài viết bày tỏ bức xúc, quy chụp và lớn tiếng phê bình lối sống của một số cán
bộ cấp cao. Chủ tài khoản mạng xã hội này cho rằng cán bộ tốt bây giờ không còn
nữa nên bản thân thật sự mất niềm tin. Biết anh từ khá lâu nên chúng tôi gặng hỏi,
sao anh lại quy chụp kiểu “vơ đũa cả nắm” như thế. Anh bực dọc: “Bây giờ cán bộ
ai chả thế. Những người tưởng chừng là tốt, là hay rồi cũng đã “nhúng chàm”.
Thế thì còn biết tin ai, tin vào đâu”.
Không
đồng tình với cách nghĩ đó, chúng tôi đấu lý rồi kể tên hàng loạt cán bộ cấp
cao liêm chính, giản dị, sống vì dân. Bảo rằng cán bộ tha hóa, biến chất trong
xã hội bây giờ không hiếm, nhưng đó không phải là tất cả. Đó chỉ là những “con
sâu làm rầu nồi canh”. Thuyết phục mãi anh mới chịu hạ giọng, nhưng vẫn chua
thêm một câu qua điện thoại, đại thể: Nói chung, không thể tin được cán bộ bây
giờ!
Cùng
với đó, khi báo chí đăng tải một bài viết về tấm gương cán bộ dám nghĩ, dám
làm, dám chịu trách nhiệm ở miền Trung, dù không biết cán bộ đó là ai, không rõ
thực hư thành quả cá nhân đó đạt được như thế nào nhưng nhiều người đọc ở ngoài
Bắc vẫn bình luận bày tỏ sự hoài nghi, thậm chí dị nghị: Lại “bôi trơn”, tung
hô nhau đây. Đúng là “đài nói láo, báo nói thêm”...
Rõ
ràng, tâm lý xã hội đang thật sự có vấn đề. Đó không chỉ là tâm lý của những
người dân bình dị mà còn là lối nghĩ của không ít trí thức, người có vị trí xã
hội, kể cả những người có chức trách, nhiệm vụ đi tuyên truyền, giáo dục. Công
bằng mà nói, lâu lắm rồi, báo chí và các phương tiện truyền thông chưa quan tâm
thỏa đáng, đúng tầm mức việc tuyên truyền về người tốt-việc tốt, cán bộ tiêu
biểu, điển hình, mô hình...
Minh
chứng là khi thử thao tác tra cứu Google với cụm từ “gương cán bộ cấp tỉnh,
thành phố”... thì kết quả thu được thật khó tin: Gần như chỉ đếm được trên đầu
ngón tay số cán bộ cấp tỉnh, thành phố, cán bộ công chức ở các ban, bộ, ngành
Trung ương, địa phương được báo chí truyền thông viết thành gương điển hình. Thực
tế cho thấy, không phải không có điển hình, mà chính những người trong cuộc lại
ngại được tuyên truyền, vì tâm lý sợ “lợi bất cập hại”... Mặt khác, ngay cả cơ
quan báo chí cũng chưa dành nhiều thời gian, đầu tư công sức để mở chuyên
trang, chuyên mục ngợi ca, tôn vinh các điển hình, mô hình, cái hay, cái đẹp
một cách hệ thống, thường xuyên, hiệu quả. Cũng bởi thế mà trong dòng chảy
thông tin xã hội, thông tin mạng xã hội lấn át thông tin báo chí chính thống;
thông tin tiêu cực bao trùm lên thông tin tích cực một cách khó kiểm soát.
Kết quả
khảo sát tại một số cơ quan báo chí cho thấy, những bài viết về cái hay, cái
đẹp, gương người tốt-việc tốt thời gian qua nhận được rất ít sự quan tâm của
bạn đọc, lượng chia sẻ, tương tác khá khiêm tốn; số lượng bình luận bày tỏ thái
độ tiêu cực, thiếu niềm tin nhiều hơn sự ghi nhận, khen ngợi nhân vật điển
hình. Thậm chí trong không ít năm, các giải thưởng báo chí ở nhiều cấp, ngành,
địa phương thường ưu tiên giải thưởng cho các tác phẩm đề cập đến nội dung đấu
tranh chống tiêu cực, dám bóc trần những hạn chế, yếu khuyết của đời sống xã
hội. Hơn thế, trên báo chí, mạng xã hội hiện nay, người ta nói nhiều đến sự vô
cảm và dễ dàng bắt gặp những tin tức tội phạm, câu chuyện tiêu cực, hành vi ứng
xử kém văn hóa... Những thứ ấy được đào xới, lan truyền một cách bừa bãi, nhận
sự ủng hộ của cộng đồng mạng theo lối a dua, ăn theo; nhưng lại có quá ít người
sẻ chia, ủng hộ những tấm gương tốt, việc làm thiện, cách sống hay.
Thứ
hai, Ông cha ta đã dạy “... mất niềm tin là mất tất cả”. Những người không tin
tưởng vào chính mình, không có niềm tin vào cuộc sống, nhất là những điều tốt
đẹp sẽ không biết bản thân nên làm gì, hành động thế nào. Từ đó, họ sinh ra tâm
lý chán nản, không muốn làm việc tốt, không có động lực dấn thân, cống hiến.
Khi một cá nhân không có niềm tin sẽ không tin vào phẩm chất, năng lực của
chính mình; không còn khả năng đương đầu với khó khăn, thử thách, dễ dàng buông
xuôi. Tổ chức, cơ quan, địa phương có những cá nhân mất niềm tin thì công việc
sẽ đình trệ, nội bộ mất đoàn kết.
Vì
thiếu niềm tin vào người tốt, cái tốt của xã hội nên không ít cá nhân nhìn nhận
xã hội này bằng những gam màu xám xịt. Nhiều người sinh ra bất mãn, tự ti, cực
đoan. Khi đó, họ so sánh xã hội này với xã hội khác, xã hội hiện nay với xã hội
ngày xưa... Điều này tiềm ẩn nguy cơ lớn của việc đòi hỏi thay đổi chế độ, đòi
hỏi dân chủ quá trớn, tự do quá đà. Trong xã hội có những cá nhân mất niềm tin
như vậy như những đốm lửa nhỏ cháy âm ỉ, từng ngày lan truyền tạo thành đám lửa
lớn, sinh ra những xung đột kiểu “đại dịch... thiếu niềm tin”.
Điều
đáng nói là các thế lực thù địch, phản động luôn tung ra những luận điệu xuyên
tạc, quy chụp về các hiện tượng tiêu cực, cá nhân sai phạm, từ đó hướng lái dư
luận xã hội mất niềm tin vào đội ngũ cán bộ, đảng viên, vào sự lãnh đạo của Đảng,
đòi thay đổi chế độ.
Trong
thời đại công nghệ 4.0 sự phát triển “xã hội ảo”, lợi dụng internet, mạng xã
hội, những kẻ hiềm khích, chống phá dựng nên nhiều “tấm gương tốt” ở bên kia
chiến tuyến, dựng nên cuộc chiến tranh tâm lý, tạo ra sự nghi ngờ bao trùm
trong xã hội, thật-giả, tốt-xấu lẫn lộn khiến người dân hoang mang, mất niềm
tin. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng khẳng định: “Ta làm hợp lòng dân thì dân
tin và chế độ ta còn, Đảng ta còn. Nếu làm cái gì trái lòng dân, để mất niềm
tin là mất tất cả”. Đó là nguy cơ của mọi nguy cơ, vì mất niềm tin là mất tất
cả!
Ba là, sự
thật người tốt, cái tốt luôn hiện hữu quanh ta. Vấn đề là mỗi người cần có cái
nhìn nhận để phát hiện ra điều đó, bởi người tốt thì không bao giờ lộ thiên,
điều tốt thì thiêng liêng, cao quý, rất khó để cảm nhận đủ đầy giá trị của nó.
Những người tốt thường khiêm tốn, không thích khoe khoang thành tích cá nhân,
không thích được vinh danh, xướng tên trên truyền thông, báo chí. Lòng tốt đôi
khi chỉ là những cử chỉ, lời nói động viên rất nhỏ, có khi chỉ thoảng qua khiến
chúng ta khó nhận ra, ví dụ như việc giúp một người già qua đường, nhường ghế
cho một người yếu thế trên xe buýt... Đừng nghĩ rằng việc tốt phải là những
việc to tát, lớn lao.
Ngày nay, trong cuộc sống náo nhiệt với sự đa dạng về văn
hóa, ứng xử... chắc hẳn không ít người từng bắt gặp những con người, hành vi
chưa tốt, để rồi chép miệng “xã hội tốt-xấu lẫn lộn, chẳng thể tin ai”. Cũng
không phải tự nhiên mà người ta nghi ngại như vậy. Bởi đôi khi, sự giả tạo vẫn
tồn tại trong cuộc sống và trong nhiều trường hợp có phần lấn át cái hay, cái
đẹp, khiến chúng ta khó nhận ra cái tốt trước mắt. Đặc biệt, khi người ta đánh
giá con người qua “xã hội ảo” nhiều hơn xã hội thực thì việc kiểm chứng thông
tin càng trở nên khó khăn gấp bội. Cái đẹp, cái thiện vẫn âm thầm, lặng lẽ tồn
tại xung quanh chúng ta. Người tốt là người biết lo nghĩ cho người khác, sẵn
sàng cống hiến cho cộng đồng, quê hương, đất nước. Tuy nhiên, để phát hiện
người tốt-việc tốt, để “cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp” thì công tác tuyên
truyền có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không ít cơ quan truyền thông, báo chí
vẫn xem đó là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, cũng là việc cần kíp để nhân lên
niềm tin tốt đẹp trong xã hội. Ví như ở Báo Quân đội nhân dân, với trách nhiệm
vinh danh, nhân lên phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ và những giá trị cao đẹp
chân-thiện-mỹ trong đời sống xã hội, liên tục hơn 14 năm qua, tờ báo chiến sĩ
đã duy trì hiệu quả Cuộc thi viết “Những tấm gương bình dị mà cao quý”, phát
hiện hàng nghìn tấm gương sáng, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong
cách Hồ Chí Minh, để cán bộ, quần chúng soi chiếu, học tập, làm theo.
Như
vậy, để khắc phục, khống chế “đại dịch... thiếu niềm tin” đang lan tràn rộng
khắp thì giải pháp cần kíp và lâu dài vẫn là quan tâm kiếm tìm, tôn vinh, nhân
lên những tấm gương sáng, hành động đẹp trong đời sống xã hội. Phần việc này
đòi hỏi phải có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, mà trước hết cần phải
thay đổi tư duy, quan niệm về sự ghi nhận, đón nhận, tán dương cái hay, cái
tốt, cái đẹp bằng sự lạc quan, tin tưởng tuyệt đối của cả cộng đồng xã hội./.
BĐT
