Quân đội thực hiện tốt nhiệm vụ
tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, tăng
cường tiềm lực, thế trận quốc phòng
Tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân
phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH) là một chức năng cơ bản của Quân đội nhân dân
(QĐND) Việt Nam, vừa thể hiện sâu sắc bản chất, truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, vừa
cho thấy ý thức, trách nhiệm chính trị của quân đội trong việc quán triệt, thực
hiện chủ trương, đường lối của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc
phòng với kinh tế.
Quân đội ta là quân đội cách mạng, “đội quân chiến đấu, đội quân
công tác, đội quân lao động sản xuất”, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến
đấu, vì nhân dân phục vụ. Chức năng cơ bản đó của QĐND Việt Nam được xác lập
quy định ngay từ ngày đầu thành lập và được khẳng định, phát huy trong suốt
chặng đường xây dựng, chiến đấu, trưởng thành hơn 70 năm qua. Bởi vậy, dù ở bất
cứ điều kiện, hoàn cảnh nào, cùng với thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ thành quả
cách mạng, Quân đội ta luôn chủ động, tích cực tham gia lao động sản xuất, xây
dựng kinh tế bằng hình thức, biện pháp phù hợp, đúng định hướng của Đảng. Qua
đó, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc.
Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc
Mỹ, mặc dù chiến tranh ác liệt, nhưng Quân đội ta luôn nêu cao tinh thần tự lực
tự cường, tích cực tăng gia, sản xuất cải thiện đời sống bộ đội; tham gia sản
xuất xây dựng hậu phương lớn miền Bắc, xây dựng căn cứ hậu cần tại chỗ trên các
vùng chiến lược, thực hiện tốt chủ trương, đường lối “vừa kháng chiến, vừa kiến
quốc”, “xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng dân tộc ở
miền Nam” của Đảng. Sau khi đất nước thống nhất, quân đội là lực lượng xung
kích, nòng cốt, tham gia đắc lực vào hàn gắn vết thương chiến tranh, phát triển
KT-XH, nhất là trên các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo(1).
Trước nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ
mới, những năm gần đây, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã quán triệt, cụ thể
hóa hai nhiệm vụ chiến lược và đường lối của Đảng, ban hành nhiều nghị quyết,
văn bản quy phạm pháp luật, chỉ thị lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quan
trọng này. Trọng tâm là Nghị quyết số 71/ĐUQSTW, ngày 25-4-2002 “Về nhiệm vụ
sản xuất, xây dựng kinh tế của Quân đội trong thời kỳ mới-tiếp tục đổi mới,
phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Quân đội”; Nghị quyết số
520-NQ/QUTW, ngày 25-9-2012 về “Lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế
kết hợp quốc phòng của Quân đội đến năm 2020”; Thông tư số 69/2017/TT-BQP ngày
3-4-2017 của Bộ Quốc phòng ban hành Quy chế quản lý hoạt động sản xuất, xây
dựng kinh tế của quân đội. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế
của quân đội được lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ và có bước phát triển toàn diện,
đạt kết quả quan trọng cả về KT-XH và quốc phòng-an ninh. Nổi bật là, quân đội
đã phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng các khu kinh tế-quốc
phòng (KTQP), tham gia xây dựng, phát triển KT-XH, củng cố quốc
phòng-an ninh trên các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển,
đảo, vùng căn cứ cách mạng. Đến nay, quân đội đã xây dựng 26 khu KTQP trên các
địa bàn chiến lược, vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh. Các
đoàn KTQP đã phối hợp với địa phương xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng
đồng bộ, tổ chức quy hoạch, bố trí lại dân cư, tạo việc làm, điều kiện bền vững
cho hàng trăm nghìn hộ dân định cư lâu dài, hình thành hàng trăm điểm, cụm dân
cư tập trung trên vành đai biên giới, địa bàn xung yếu, tạo thế bố trí chiến
lược mới trên các địa bàn, hướng chiến lược. Đồng thời, tích cực hỗ trợ, giúp
nhân dân xóa đói giảm nghèo, phát triển sản xuất, kết hợp thực hiện công tác
dân vận, xây dựng cơ sở chính trị(2),... Các khu KTQP thực sự là nhân
tố quan trọng trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, thực hiện chính sách dân tộc,
tôn giáo, phát triển KT-XH gắn với tăng cường quốc phòng-an ninh của
đất nước.
Các doanh nghiệp quân đội-lực lượng chủ yếu trong thực
hiện nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế của quân đội đã không ngừng đổi mới,
phát triển, hội nhập, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh gắn với thực hiện
nhiệm vụ quốc phòng. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị
trường, các doanh nghiệp quân đội đã chủ động vượt khó vươn lên, hoạt động theo
đúng pháp luật Nhà nước, quy định của Bộ Quốc phòng, sản xuất ngày càng nhiều
sản phẩm chất lượng cao phục vụ quốc phòng và xã hội, tạo việc làm, thu nhập ổn
định cho hàng vạn lao động. Hiện nay, có nhiều doanh nghiệp quân đội có thương
hiệu, giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và là lực lượng dự bị
mạnh cho quốc phòng; là đối tác kinh tế quốc tế có uy tín, góp phần tích cực
vào công tác đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế. Chỉ tính riêng năm 2016,
tổng doanh thu của các doanh nghiệp quân đội đạt gần 350 nghìn tỷ đồng; lợi
nhuận trước thuế đạt hơn 43 nghìn tỷ đồng; nộp ngân sách Nhà nước hơn 40 nghìn
tỷ đồng. Các doanh nghiệp quân đội đã và đang khẳng định rõ vị thế trong nền
kinh tế, đóng góp tích cực vào sự ổn định, phát triển kinh tế vĩ mô, công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bảo đảm an sinh xã hội. Bên cạnh đó, các
đơn vị thường trực, đơn vị sự nghiệp công lập cũng tích cực phát huy nội lực,
đẩy mạnh tăng gia, sản xuất và làm một số dịch vụ theo quy định. Qua đó, tạo
nguồn thu trực tiếp cải thiện đời sống bộ đội và tham gia có hiệu quả vào việc
phát triển KT-XH trên địa bàn đóng quân, nhất là ở địa bàn vùng sâu,
vùng xa, vùng cao, biên giới, hải đảo,...
Thực tiễn hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế của quân
đội và những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà
nước trong việc huy động quân đội tham gia xây dựng kinh tế; cho thấy Quân đội
ta luôn quán triệt, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, vừa làm tròn
vai trò nòng cốt trong bảo vệ Tổ quốc, tạo môi trường thuận lợi cho phát
triển KT-XH, vừa tham gia tích cực, có hiệu quả vào công cuộc đó. Mặc dù
còn những khuyết điểm, thiếu sót, song với những kết quả quan trọng đạt được
trên “mặt trận lao động sản xuất” những năm qua cho thấy, quân đội đã thực sự
trở thành một nguồn lực của đất nước trong phát triển KT-XH, công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước; là lực lượng nòng cốt giải quyết các vấn đề khó khăn về
quốc phòng-an ninh, KT-XH trên các địa bàn chiến lược, nơi biên giới,
hải đảo, vùng biển đặc quyền kinh tế của Tổ quốc. Thông qua sản xuất, xây dựng
kinh tế, quân đội đã góp phần điều chỉnh lại lực lượng sản xuất trên các vùng,
miền, phù hợp với chiến lược phát triển KT-XH và mục tiêu quốc phòng,
tạo nên thế trận KTQP vững mạnh trên các địa bàn chiến lược, nơi phên giậu của
đất nước, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; tạo ra nguồn của cải vật chất đáng kể
cho xã hội, nguồn thu bổ sung cho ngân sách quốc phòng, góp phần vào tăng
trưởng kinh tế, tăng cường nguồn lực cho phát triển. Đồng thời, tạo ra điều
kiện vật chất, kỹ thuật, công nghệ cho xây dựng lực lượng, thế trận, tiềm lực
quốc phòng, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc,...
Trong những năm tới, nước ta tiếp tục đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng; nhiệm vụ xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc đứng trước những thuận lợi và cơ hội to lớn, song cũng có không ít
khó khăn, thách thức. Để góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện thắng lợi
hai nhiệm vụ chiến lược trong thời kỳ mới, đòi hỏi quân đội cùng với tập trung
nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, cần tiếp tục thực hiện tốt
nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế, đóng góp nhiều hơn nữa vào phát triển
KT-XH, tăng cường tiềm lực, sức mạnh của đất nước. Thực hiện mục tiêu đó, toàn
quân tiếp tục quán triệt và đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 520-NQ/QUTW của
Quân ủy Trung ương; chú trọng tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ
huy các cấp đối với nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế. Đặc biệt, cần đẩy mạnh
công tác tuyên truyền, giáo dục làm cho mọi cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc
hơn nữa ý nghĩa, tầm quan trọng và yêu cầu của nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh
tế trong giai đoạn hiện nay, thấy rõ vai trò nòng cốt của quân đội trong việc
tham gia xóa đói, giảm nghèo, xây dựng và phát triển KT-XH, củng cố quốc
phòng-an ninh trên các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải
đảo. Toàn quân phải thống nhất nhận thức: Tham gia sản xuất, xây dựng kinh
tế là một chức năng cơ bản, nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa chiến
lược lâu dài, thể hiện bản chất cách mạng, truyền thống tốt đẹp của QĐND Việt
Nam. Quân đội tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế là quán triệt, thực hiện chủ
trương, đường lối của Đảng, là sự tiếp nối, phát huy tư tưởng, truyền thống quý
báu “Ngụ binh ư nông”, “Tịnh vi nông, động vi binh” của dân tộc trong thời kỳ
mới. Cùng với đó, chủ động, kiên quyết đấu tranh với những quan điểm sai trái,
sự xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch về vấn đề này, nhằm hạ thấp uy
tín của quân đội, chia rẽ quân đội và nhân dân, làm phai mờ bản chất cách mạng
của quân đội, cổ súy cho việc xây dựng quân đội theo kiểu quân đội nhà nghề của
các nước phương Tây. Trên cơ sở thống nhất về nhận thức, các đơn vị, doanh
nghiệp quân đội tiếp tục nêu cao trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức
thực hiện, đưa hoạt động sản xuất, xây dựng kinh tế của quân đội đi vào chiều sâu.
Trong quá trình thực hiện, tiếp tục quán triệt và vận dụng sáng tạo quan điểm
của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế, “kết hợp
tốt nhiệm vụ quốc phòng-an ninh với nhiệm vụ phát triển KT-XH”(3); chấp hành
nghiêm các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, quy định của Bộ
Quốc phòng; lấy phát triển KT-XH, giữ vững ổn định chính trị, tăng cường
quốc phòng-an ninh là mục tiêu hàng đầu; đồng thời, coi trọng bảo vệ tài
nguyên, môi trường, thực hiện phát triển bền vững và chủ động hội nhập kinh tế
quốc tế.
Thời gian tới, Bộ Quốc phòng chỉ đạo kiện toàn tổ chức
lực lượng làm nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế; nghiên cứu bổ sung, hoàn
thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong
tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế của quân đội, tạo bước đột phá trong thực
hiện nhiệm vụ quan trọng này. Trước hết, tiếp tục tập trung nguồn lực, đẩy
nhanh tiến độ xây dựng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các khu KTQP theo Quy
hoạch tổng thể xây dựng và phát triển các khu KTQP đến năm 2020, định hướng đến
năm 2025 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; ưu tiên xây dựng các khu KTQP
trên hướng biển, đảo; tiến hành tổ chức lại mô hình sản xuất tại các khu
KTQP,... quyết tâm xây dựng các khu KTQP thành những điểm sáng về kinh tế-văn
hóa-xã hội và quốc phòng-an ninh trên địa bàn chiến lược biên giới, biển, đảo.
Cùng với đó, quân đội tiếp tục đẩy mạnh tham gia phát triển kinh tế biển cả về
quy mô và hình thức, tập trung vào một số ngành nghề có hiệu quả, mang tính
lưỡng dụng, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, gắn với bảo đảm quốc phòng-an ninh
trên biển và ven biển để làm chỗ dựa tin cậy cho ngư dân và các lực lượng khác
phát triển kinh tế biển. Đặc biệt, toàn quân tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển
khai thực hiện Nghị quyết số 425-NQ/QUTW, ngày 18-5-2017 của Quân ủy Trung ương
“Về sắp xếp, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp quân đội
đến năm 2020 và những năm tiếp theo” và Đề án cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao
hiệu quả doanh nghiệp quân đội (khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt), bằng các
giải pháp đồng bộ, quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, bảo đảm đạt mục tiêu,
yêu cầu đã đề ra. Thông qua đó, nâng cao năng lực, sức canh tranh, hiệu quả sản
xuất, kinh doanh, giữ vững thương hiệu doanh nghiệp quân đội, kịp thời khắc
phục triệt để những tồn tại, thiếu sót, đáp ứng yêu cầu hội nhập, phát triển.
Các đơn vị thường trực, đơn vị sự nghiệp công lập phát huy thế mạnh, tận dụng
năng lực dôi dư để tổ chức sản xuất, xây dựng kinh tế phù hợp với điều kiện cụ
thể, nhằm cải thiện, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ
và người lao động, tăng cường nguồn lực quốc phòng. Các đơn vị, doanh nghiệp
quân đội tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm pháp luật Nhà nước, quy định của
Bộ Quốc phòng về quản lý, sử dụng đất quốc phòng vào mục đích kinh tế, bảo đảm
quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, đạt hiệu quả cao. Bên cạnh đó, toàn
quân, trước hết là các doanh nghiệp tăng cường hoạt động kinh tế đối ngoại, xúc
tiến thương mại và đầu tư, tập trung vào những lĩnh vực mà quân đội có thế mạnh,
góp phần đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế theo chủ trương của Đảng, Nhà nước.
Nhận thức đúng chức năng, nhiệm vụ, quán triệt sâu sắc
chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước và phát huy
những kinh nghiệm, kết quả đạt được, toàn quân tiếp tục phấn đấu thực hiện tốt
nhiệm vụ lao động sản xuất, xây dựng kinh tế, xứng đáng là “đội quân chiến đấu,
đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất” trong thời kỳ mới. Qua đó, làm
sâu sắc thêm bản chất cách mạng, truyền thống của QĐND Việt Nam anh hùng, thiết
thực góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc.
(1) -
Sau năm 1975, quân đội đã chuyển 28 vạn cán bộ, chiến sĩ sang làm nhiệm
vụ sản xuất, xây dựng kinh tế.
(2) -
Từ năm 2000 đến nay, các đoàn kinh tế-quốc phòng đã đỡ đầu, đón nhận hơn
101.000 hộ dân vào sinh sống, lập nghiệp; xây dựng mới 536 điểm dân cư tập
trung với hơn 32.000 hộ dân; xóa 344 thôn, bản “trắng” đảng viên; củng cố, giúp
hàng nghìn chi bộ, tổ chức chính trị-xã hội ở cơ sở đi vào hoạt động có nền
nếp, ...
(3) -
ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, H.
2016, tr.312.
Bàn Luận