Việt Nam khẳng định vai trò Chủ tịch ASEAN chủ động và
đầy trách nhiệm
Với Tuyên bố “Tầm nhìn về
ASEAN gắn kết và chủ động thích ứng: Vượt lên các thách thức và duy trì tăng
trưởng” và Tuyên bố ASEAN về Phát triển nguồn nhân lực cho một thế giới công
việc đang đổi thay, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 và các hội nghị liên quan
đã thành công tốt đẹp khi 10 nước ASEAN thể hiện sự đồng lòng, nhất trí phối
hợp để ứng phó hiệu quả với đại dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19, đồng thời
thúc đẩy phục hồi kinh tế-xã hội trong khu vực.
Đây là hội nghị cấp cao thường kỳ của ASEAN
được tổ chức trực tuyến lần đầu tiên trong lịch sử 53 năm tồn tại và phát triển
của hiệp hội.
Tổ chức thành công sự kiện
trong bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, Việt Nam một lần nữa khẳng
định vai trò tiên phong, chủ động và đầy trách nhiệm của nước Chủ tịch luân
phiên trong năm 2020 này.
Đánh giá về vai trò của
Việt Nam, lãnh đạo nhiều nước cũng như dư luận quốc tế đều cùng chung nhận định
Việt Nam đã hoàn thành tốt nhiệm vụ Chủ tịch ASEAN trong 6 tháng vừa qua.
Tổng Thư ký ASEAN Dato Lim
Jock Hoi cho rằng chủ đề của Năm Chủ tịch Việt Nam về xây dựng một “ASEAN gắn
kết và chủ động thích ứng” rất phù hợp với tình hình hiện nay, đồng thời khẳng
định Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 là “minh chứng cụ thể” cho tình đoàn kết
và vai trò lãnh đạo của ASEAN được thể hiện qua hợp tác khu vực mạnh mẽ.
Tổng Thư ký Lim Jock Hoi
khẳng định trên cương vị Chủ tịch ASEAN, Việt Nam đã làm được nhiều việc và
"thể hiện tầm lãnh đạo mạnh mẽ trong việc dẫn đầu một phản ứng tập thể của
khu vực trước đại dịch," đồng thời đánh giá cao sự đóng góp của Việt Nam,
đặc biệt là việc giúp đỡ một số nước thành viên ASEAN cũng như một số nước đối
tác đối thoại trong việc ứng phó với đại dịch.
Ông Lim Jock Hoi nhấn mạnh
dưới sự lãnh đạo của Việt Nam, các công việc cũng đang được tiến hành nhằm
thiết lập “Quỹ ASEAN ứng phó với dịch COVID-19,” kho dự trữ vật tư y tế, và quy
trình vận hành tiêu chuẩn trong các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng.
Việt Nam cũng đã khởi động
các cuộc thảo luận về Tầm nhìn ASEAN sau năm 2025. Đây là điều rất quan trọng,
giúp ASEAN gắn kết và thích ứng tốt hơn trong tiến trình hội nhập khu vực, đồng
thời thích nghi với trạng thái “bình thường mới” hiện nay và rút ra các bài học
quan trọng.
Giới chức các nước cũng đặc
biệt đề cao thành công của hội nghị và vai trò của Việt Nam.
Thủ tướng Lào Thongloun
Sisoulith đã đánh giá tích cực thành công của ASEAN trong thời gian qua, trong
khi Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng SOM ASEAN Lào Thongphane Savanphet khẳng
định Việt Nam đã làm tốt vai trò Chủ tịch ASEAN từ đầu nhiệm kỳ tới nay.
Theo Trưởng SOM ASEAN của
Lào, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng Việt Nam đã dẫn dắt các nước
ASEAN cùng hợp tác chống lại đại dịch COVID-19 cũng như trong các hoạt động
khác.
Ngoài ra, Việt Nam cũng tổ
chức thành công các cuộc họp với các đối tác ngoài khu vực và đối tác đối
thoại. Ông bày tỏ tưởng dưới sự dẫn dắt của Việt Nam, ASEAN sẽ tiếp tục tiến
tới và thực hiện thành công các sáng kiến và các thỏa thuận khác nhau mà các
bên đã đưa ra trong năm nay.
Chia sẻ đánh giá tương tự,
Thủ tướng Campuchia Samdec Hun Sen khẳng định hội nghị cấp cao ASEAN lần này
phản ánh năng lực của Việt Nam trong dẫn dắt ASEAN, bất chấp những khó khăn do
đại dịch COVID-19 gây ra.
Giới chuyên gia và truyền
thông quốc tế đặc biệt ấn tượng với sự chủ động và trách nhiệm của Việt Nam
trong việc điều phối, dẫn dắt ASEAN cùng vượt qua những thách thức chung, đặc
biệt là dịch COVID-19, cuộc khủng hoảng mang tính toàn cầu hiện nay.
Bản thân đại dịch COVID-19
cũng là thách thức mà Việt Nam phải đối mặt. Tuy nhiên, không chỉ kiểm soát
hiệu quả dịch COVID-19 trong nước và được cộng đồng quốc tế ca ngợi như hình
mẫu toàn cầu về chống virus SARS-CoV-2, Việt Nam đã thể hiện vai trò kết nối nỗ
lực chung của ASEAN.
Khi đại dịch trở nên nghiêm
trọng dẫn đến phải lùi thời gian tổ chức Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 36,
ngày 31/3, trong bối cảnh các quốc gia tăng cường áp dụng các biện pháp cách
ly, phong tỏa trong khu vực, Việt Nam đã tổ chức hội nghị trực tuyến đầu tiên
của Nhóm làm việc Hội đồng điều phối ASEAN về tình trạng khẩn cấp y tế.
Việt Nam sau đó cũng đã tổ
chức Hội nghị cấp cao ASEAN+3 đặc biệt vào ngày 14/4 với Trung Quốc, Nhật Bản
và Hàn Quốc, dẫn đến quyết định thành lập một quỹ chung đối phó với đại dịch
COVID-19.
Chuyên gia phân tích cao
cấp tại Viện Chính sách chiến lược Australia Huong Le Thu nêu rõ các nước thành
viên ASEAN tin tưởng vào năng lực ngoại giao của Việt Nam, ngay cả trong hoàn
cảnh phải tổ chức hội nghị theo hình thức trực tuyến và thiếu sự chuẩn bị. Việt
Nam đã chứng tỏ là một nước chủ nhà có năng lực trong những lần giữ chức Chủ
tịch luân phiên ASEAN trước đây.
Trong khi đó, ông Ahmad
Ibrahim Almutaqqi, Giám đốc Chương trình nghiên cứu ASEAN thuộc Trung tâm
Habibie (Indonesia), cho rằng hội nghị cấp cao lần này không chỉ nhằm ứng phó
với dịch COVID-19 vốn đang tiếp tục đe dọa sức khỏe toàn cầu, mà còn nhằm tìm
giải pháp phục hồi sau dịch bệnh.
Đây cũng là cơ hội quan
trọng để ASEAN, dưới sự dẫn dắt của Việt Nam trong năm giữ cương vị Chủ tịch
luân phiên, tiếp tục vươn lên.
Theo nhà nghiên cứu này, ở
một mức độ nhất định, COVID-19 đã làm gián đoạn các hoạt động của ASEAN Tuy
nhiên, Việt Nam đã làm tốt công việc của mình, tiếp tục dẫn dắt ASEAN và “cố
gắng giữ cho các bánh xe của ASEAN tiếp tục lăn,” trong đó có việc tổ chức các
hội nghị cấp cao.
Một học giả nổi tiếng khác
người Indonesia, Giáo sư Aleksius Jemadu đánh giá Việt Nam đã đóng vai trò tốt
trong việc dẫn dắt các nước thành viên nhằm duy trì vai trò trung tâm của
ASEAN, cũng như đảm bảo tất cả các nước thành viên giữ vững sự đoàn kết, thống
nhất nội bộ nhằm duy trì ổn định khu vực.
Giáo sư Aleksius bày tỏ tin
tưởng Việt Nam đang ở vị trí tốt nhất để phát huy vai trò lãnh đạo ASEAN vào
thời điểm quyết định hiện nay. Ông nhấn mạnh: "Tất cả các nước ASEAN khác
đều kỳ vọng Việt Nam đóng vai trò hiệu quả trong việc thống nhất ASEAN và ưu
tiên thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN 2020
của mình."
Tiến sỹ Balaz Szanto thuộc
Bộ môn Quan hệ quốc tế, Đại học Webster Thailand (Thái Lan) nêu rõ Việt Nam là
thành viên quan trọng, là quốc gia có vai trò chủ yếu trong ASEAN. Vai trò lãnh
đạo ASEAN của Việt Nam sẽ có những ảnh hưởng riêng biệt đến các vấn đề quan
trọng.
Trang rsis.edu.sg của
Singapore số ra ngày 24/6 đã có bài viết nhận định về vai trò của Việt Nam
trong việc thúc đẩy ASEAN gắn kết và chủ động ứng phó. Theo bài viết, với chủ
đề ASEAN năm nay là “Gắn kết và Chủ động thích ứng,” Việt Nam đang xử lý hiệu
quả các thách thức khi đảm đương vai trò Chủ tịch ASEAN 2020 với nhiệm vụ ưu
tiên hàng đầu là vận động ASEAN hướng tới một chiến lược chung đối phó với dịch
COVID-19.
Với khả năng điều phối điêu
luyện và khéo léo, hướng dẫn các nước thành viên kiểm soát các thách thức đang
cùng đối mặt, Việt Nam đã thể hiện một sự khẳng định mạnh mẽ đầy quyết tâm để
hướng đến một ASEAN “Gắn kết và Chủ động thích ứng,” giống như những gì nước
này từng làm trước đây.
Đánh giá về hoạt động của
Việt Nam trong 6 tháng đầu năm nay, đặc biệt liên quan tới thỏa thuận thương
mại Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), Tiến sỹ Chheang
Vannarith - Chủ tịch Viện Tầm nhìn châu Á (AVI) có trụ sở tại Phnom Penh
(Campuchia) - nhận định trong năm giữ vị trí Chủ tịch luân phiên ASEAN, Việt
Nam đã điều phối và thúc đẩy có hiệu quả tiến trình thương lượng nhằm đạt được
sự đồng thuận và hướng tới kết thúc đàm phán RCEP, dù Ấn Độ đã quyết định rút
lui vào phút chót.
Một lần nữa, kết quả Hội
nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 và trước đó hai tháng là Hội nghị Cấp cao đặc
biệt ASEAN và Hội nghị Cấp cao đặc biệt ASEAN+3 về ứng phó với dịch bệnh
COVID-19, ghi đậm dấu ấn Việt Nam với vai trò Chủ tịch ASEAN.
Việt Nam đã thể hiện và
phát huy vai trò tích cực, chủ động của nước Chủ tịch ASEAN 2020 đầy trách
nhiệm trong việc dẫn dắt ASEAN đối phó với thách thức chưa từng có tiền lệ, góp
phần thúc đẩy đoàn kết, thống nhất ASEAN.
Đây cũng là những tiền đề thuận lợi để Việt
Nam hoàn thành tốt nửa nhiệm kỳ chủ tịch còn lại trong năm 2020 này, bất kể
ASEAN sẽ còn đối mặt với không ít khó khăn và thách thức.
Công Bằng