Mạng xã hội là ảo nhưng chế tài xử phạt là thật 

Với dân số hơn 96 triệu người và tỉ lệ đô thị hóa là 35%, lượng người sử dụng Internet ở Việt Nam năm 2018 đạt 64 triệu người dùng, chiếm 67%. Nếu chỉ xét riêng về mạng xã hội Facebook, Việt Nam xếp thứ 7 trong số các quốc gia có người dùng, với 59 triệu người dùng vào tháng 7/2018. Bên cạnh đó, từ đầu năm đến nay, tại Việt Nam đã xuất hiện thêm nhiều mạng xã hội khác do chính các đơn vị trong nước cung cấp… Trong đó, đáng chú ý là lượng người trong độ tuổi đi học tham gia mạng xã hội quá lớn, với hơn 22 triệu học sinh, sinh viên cùng hàng triệu học viên ở nhiều hệ đào tạo khác nhau.

Bên cạnh các mặt tích cực của mạng xã hội mà ai cũng biết thì việc sử dụng mạng xã hội một cách vô tội vạ đang đặt người dùng vào nhiều tình huống tiềm ẩn rủi ro. Vì muốn thể hiện bản thân, gây sốc câu like, câu view, nhiều người sử dụng mạng xã hội, đặc biệt là bạn trẻ đã không lường trước được các hệ lụy có thể xảy ra cho bản thân cũng như cộng đồng.

Tin giả, tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận ngày càng xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội

Ngày 9/1/2019, chủ tài khoản Facebook “Ngoan Truong” đã đăng tải nội dung thông tin bắt cóc như sau: “Thông báo khẩn cho người dân Đăk Tô được biết, sáng nay có 3 người phụ nữ lạ mặt mặc quần áo đen đã vào nhà lúc em đi chợ. Có 1 người vào tới phòng của em, định bồng con em ra ngoài. May mà có bé lớn nhà em phát hiện. Thế là người đó không nói gì và bỏ ra ngoài rồi lên xe đi. Con gái em chạy theo xem thì thấy 3 người này chạy xe SH màu đỏ, mọi người cẩn thận nhé.”. Ngay sau đó, tài khoản trên thu hút hơn 1.200 lượt chia sẻ và hàng trăm bình luận của người dùng mạng xã hội. Nhận được thông tin, UBND huyện Đăk Tô chỉ đạo Công an huyện Đăk Tô vào cuộc xác minh, điều tra. Qua xác minh, làm việc với chủ tài khoản facebook đăng nội dung trên và xác định đó là thông tin bịa đặt, sai sự thật. Sau đó, cơ quan chức năng tiến hành nhắc nhở, yêu cầu chủ facebook Ngoan Truong gỡ bỏ các thông tin sai sự thật và đính chính thông tin đã đăng tải.

Mới đây nhất là vào tối 26/11/2019, tài khoản Facebook Khôi Nguyễn có đăng tải bài viết với nội dung: “Ngày 23/11, em A Hưk (11 tuổi, trú thôn 4, làng Kroong Klah, xã Kroong) đang đi chăn bò thì bị bắt cóc; A Hưk vùng vẫy nên thoát ra được”. Không chỉ vậy, tài khoản này khẳng định, đây là thông tin có thật và kêu gọi mọi người chia sẻ để cảnh giác. Lập tức thông tin trên trang cá nhân trên thu hút hơn 3.000 lượt chia sẻ cùng hàng ngàn lượt bình luận. Công an xã Kroong (thành phố Kon Tum) khẩn trương vào cuộc, tiến hành xác minh làm rõ. Qua đó, biết được chủ tài khoản đăng tải thông tin trên là bà Nguyễn Thị Kim Khôi (38 tuổi, trú thôn 2, xã Kroong). Làm việc với cơ quan công an, bà Khôi thừa nhận chỉ nghe kể lại, chưa qua kiểm chứng và chụp ảnh A Hưk rồi đưa lên mạng xã hội.

Qua xác minh thực tế của Công an xã Kroong, sáng 23/11, A Hưk cùng bà Y Lơr (72 tuổi, bà nội A Hưk) và cháu A Quý (13 tuổi) đi chăn bò. Đến trưa, khi bà Y Lơr có việc phải đi, khi bà quay lại thì A Hưk bịa chuyện có 2 thanh niên đi xe máy tiếp cận A Hưk và A Quý. Sau đó 2 người này bắt A Hưk bỏ vào bao nhưng A Hưk vùng chạy thoát và trốn vào rừng. Nhưng vụ việc trên A Hưk bịa ra để bà Y Lơr sợ mà cho bò về nhà sớm. Sau khi làm rõ vụ việc, Công an xã Kroong yêu cầu bà Khôi gỡ bỏ các thông tin sai sự thật và đính chính; đồng thời nhắc nhở bà Khôi cần cẩn trọng khi đưa tin lên mạng xã hội. Công an xã Kroong cũng đã tiến hành họp các thôn trưởng, già làng, người có uy tín trong thôn để thông báo tin trên là sai sự thật và thông báo rộng rãi để nhân dân biết, tránh hoang mang.

Tung tin thất thiệt gây hoang mang dư luận là vi phạm pháp luật

Cùng với sự phát triển của đời sống, các trang mạng xã hội đã ngày càng có những ảnh hưởng trực tiếp tới nhận thức, tình cảm, thái độ hành vi của con người và toàn xã hội. Mặc dù vậy, hiện nay vẫn có không ít người cho rằng mạng xã hội là môi trường “ảo” nên có thể tự do phát ngôn, tự do thông tin mà không phải chịu trách nhiệm. Suy nghĩ đó là hoàn toàn sai lầm bởi việc tung tin thất thiệt, sai sự thật gây hoang mang là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy thuộc vào nội dung tin đồn, tính chất, mức độ, động cơ của hành vi và hậu quả của việc tung tin tác động đến xã hội như thế nào sẽ có hình phạt tương ứng. Cụ thể:

Điều 21 Hiến pháp năm 2013 quy định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Luật Công nghệ thông tin, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự cũng có những quy định về vấn đề này.

Về xử phạt hành chính, theo Điểm a Khoản 3 Điều 64 Nghị định 174/2013/NĐ-CP ngày 13/11/2013, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đồng với hành vi “cung cấp nội dung thông tin sai sự thật, vu khống, xuyên tạc, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức và danh dự, nhân phẩm của cá nhân”.

Điểm g Khoản 3 Điều 66 Nghị định cũng quy định: Xử phạt 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi “cung cấp, trao đổi, truyền đưa hoặc lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm đe dọa, quấy rối, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác”.

Trong trường hợp, nếu xác định được chính xác người tung tin đồn thất thiệt có tính chất vu khống thì xử lý theo quy định tại Điều 122, Bộ luật Hình sự. Người phạm tội vu khống có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 7 năm.

Trường hợp không xác định được chính xác người tung tin đồn thất thiệt mà chỉ xác định được người đưa tin lên mạng thì áp dụng theo quy định tại Điều 226 Bộ luật Hình sự, tội “Đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông, mạng internet những thông tin trái với quy định của pháp luật” (nếu không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 88 và Điều 253 của bộ luật này). Hành vi xâm phạm đó gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị phạt tù từ 6 tháng đến 7 năm tù.

Hãy là người chia sẻ thông tin có trách nhiệm

Nhu cầu cập nhật tin tức của con người hiện đại vẫn không thay đổi, chúng ta vẫn quan tâm đến những thông tin gần gũi với mình, có liên quan hoặc có khả năng tác động tới mình. Tuy nhiên, phạm vi tiếp nhận tin tức của con người hiện đại rộng hơn rất nhiều, từ môi trường hàng ngày xung quanh, từ sách báo, truyền hình, Internet… nên cách tiếp nhận cũng trở nên thụ động hơn, thiếu dần khả năng xác tín thông tin.

Với sự phát triển bùng nổ của các mạng xã hội như Facebook, tin tức trở nên tràn ngập và áp đảo các nguồn tin chính thống như báo đài, truyền hình cả về tốc độ và số lượng tin tức. Nhiều người chuyển sang đọc tin mới trên mạng xã hội vì nhanh hơn, bỏ thói quen đọc báo xem truyền hình, nhưng kèm theo đó là sự nhẹ dạ cả tin, thiếu thận trọng trước tin giả.

Không chỉ cả tin, người dùng các mạng xã hội còn bị tin giả lợi dụng tâm lý thích “câu like” để phát tán các nội dung có tính giật gân, gợi sự tò mò hiếu kỳ. Khi gặp các nội dung như vậy, chúng ta thường có phản xạ muốn chia sẻ ngay cho bạn bè mình mà không quan tâm nhiều tới việc đánh giá hay kiểm chứng thông tin là thật hay giả. Đó cũng chính là lúc chúng ta tiếp tay cho tin giả, vô tình trở thành người phạm pháp vì phát tán thông tin sai sự thật.

Vì vậy, khi là một người sử dụng mạng xã hội, chúng ta nên chọn lọc tin tức từ những nguồn có độ xác tín cao, đồng thời tạo cho mình thói quen suy đoán xem độ chính xác của tin tức tới đâu. Để ngăn chặn sự phát tán của tin giả trên môi trường mạng xã hội, thì cách hiệu quả nhất là mỗi người dùng đều cần có khả năng đề kháng trước những thông tin sai sự thật và không tiếp tay cho việc phát tán.

Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, văn hóa của người sử dụng mạng xã hội, nhất là giới trẻ, để từng người sử dụng có ý thức, trách nhiệm hơn khi phát ngôn trên mạng xã hội. Khi tham gia mạng xã hội, mỗi cá nhân phải có trách nhiệm với cộng đồng và chịu trách nhiệm về thông tin mình đăng tải. Và người tiếp nhận cần tỉnh táo trước các thông tin mà mình tiếp nhận, nhất là những thông tin chưa được kiểm chứng.

                                                                Sự Thật