CHIẾN DỊCH GIẢI PHÓNG SÀI GÒN - GIA ĐỊNH

ĐƯỢC MANG TÊN "CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH "

(TỪ 26-30.4.1975)

Bàn Luận

Sài Gòn là một thành phố lớn nhất ở miền Nam, lại là sào huyệt cuối cùng của một kẻ địch hết sức ngoan cố. Do vậy, chúng ta không thể chủ quan coi thường địch; chủ trương tập trung binh lực lớn cho chiến dịch có tính quyết định này.

Phương châm của chiến dịch là Thần tốc, táo bạo, bất ngờ và chắc thắng. Khẩu hiệu "Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để chiến thắng! " đã biến thành hiện thực ở thời điểm sôi động nhất này.

Ngay từ những ngày đầu tháng 4-1975, trên tất cả các nẻo đường của đất nước, đường bộ, đường sông, đường biển, đường sắt đều hết sức nhộn nhịp vì người và xe. Các loại máy bay vận tải, máy bay lên thẳng cũng được sử dụng để chở quân, chở đạn dược vào chiến trường trọng điểm. Hầu như toàn bộ lực lượng vận tải trên miền Bắc đều được huy động trong một chiến dịch chi viện lớn nhất từ trước tới nay.

Tại thành phố Sài Gòn lúc đó, thực hiện Nghị quyết của Ban Thường vụ Thành uỷ (12-4-1975), lực lượng cán bộ ở nội đô và ở vùng ven được tăng cường: trong nội thành, có gần 1.000 đảng viên và đoàn viên, ngoài ra còn hàng nghìn quần chúng nòng cốt và tích cực... Ngoài 3.345 dân quân, du kích, còn có 233 tự vệ mật. Bộ đội tập trung của thành có 2 trung đoàn và 5 tiểu đoàn; mỗi huyện cũng có từ 1 đến 2 đại đội; có 6 trung đoàn đặc công của trên đã ém sẵn các vị trí trong thành phố và các vùng ven...

Để đảm bảo cho chiến dịch toàn thắng, đồng thời bảo vệ được an toàn tính mạng của nhân dân và các công trình văn hoá, nghệ thuật...trong thành phố, chúng ta chủ trương đánh trúng vào 5 mục tiêu quan trọng nhất: Dinh Độc Lập, Bộ Tổng tham mưu, Tổng Nha cảnh sát, Biệt khu Thủ đô và Sân bay Tân Sơn Nhất.

Các đơn vị lớn của ta trên các hướng tiến vào áp sát thành phố Sài Gòn - Gia Định đã lần lượt tiêu diệt các căn cứ phòng thủ từ xa của địch. Trong các trận đánh ấy, quan trọng nhất là trận đánh thị xã Xuân Lộc (Long Khánh), một vị trí án ngữ cửa ngõ phía đông thành phố Sài Gòn - Gia Định, nhằm tạo thế có lợi mở đường tiến công Sài Gòn.

Sáng 9-4-1975, quân ta nổ súng tiến công Xuân Lộc và tiểu khu Long Khánh. Cuộc chiến đấu diễn ra rất gay go, quyết liệt.

Ngày 16-4, căn cứ phòng thủ của địch ở Phan Rang bị phá vỡ, tỉnh Ninh Thuận được giải phóng. Thừa thắng, quân ta kết hợp với lực lượng quần chúng nổi dậy lần lượt giải phóng tỉnh Bình Thuận với thị xã Phan Thiết (19-4)... Quân ngụy lâm vào tình trạng nguy ngập thực sự. Sự sống còn chỉ có thể tính từng ngày, từng tuần, không thể tính từng tháng. Ngày 18-4, Tổng thống Mĩ ra lệnh di tản người Mĩ ra khỏi Sài Gòn. Ngày 20-4, quân địch ở Xuân Lộc buộc phải rút chạy, quân ta giải phóng tỉnh Long Khánh.

Chiến thắng Xuân lộc làm rung chuyển toàn bộ hệ thống phòng thủ của địch ở xung quanh Sài Gòn, làm cho tinh thần quân ngụy càng thêm suy sụp. Ngày 21-4, theo "gợi ý" của Mĩ, Nguyễn Văn Thiệu từ chức Tổng thống, Trần Văn Hương lên thay để có tính chất "hợp hiến", nhưng chính là một bước để chuyển cho Dương Văn Minh, người mà chúng cho rằng ta có thể chấp nhận thương lượng.

Đến ngày 26-4, các quân đoàn chủ lực và binh khí kĩ thuật của ta đã có mặt tại các vị trí tập kết. Cùng ngày, Trần Văn Hương tuyên bố nhường chức Tổng thống cho Dương Văn Minh.

Đúng 17 giờ ngày 26-4, quân ta nổ súng tiến công vào tuyến phòng thủ của địch ở phía đông Sài Gòn, chính thức mở màn chiến dịch Hồ Chí Minh. Từ đó đến ngày 28-4, các binh đoàn chủ lực của ta lần lượt tiêu diệt các căn cứ phòng thủ vòng ngoài của địch, hình thành thế bao vây áp sát thành phố Sài Gòn - Gia Định. Cùng thời gian này, các đơn vị đặc công, biệt động và lực lượng vũ trang nội thành làm nhiệm vụ đánh địch, giữ các cấu vào thành phố, dẫn đường cho các binh đoàn đánh chiếm các mục tiêu đã định; đồng thời hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy phối hợp với các cuộc tiến công quân sự.

Giữa lúc các cánh quân lớn của ta đang rầm rập tiến về Sài Gòn, vào lúc 17 giờ ngày 28-4, một phi đội mang tên "Quyết Thắng", do Nguyễn Thành Trung chỉ huy, lái 5 chiếc máy bay A37 ném bom xuống Sân bay Tân Sơn Nhất, gây nỗi kinh hoàng trong quân ngụy.

Đêm 28 rạng 29-4-1975, quân ta thực hành tổng tiến công trên toàn mặt trận. Sau một ngày chiến đấu, quân ta phá vỡ và chiếm được các căn cứ vòng ngoài Sài Gòn - Gia Định, ngăn chặn và tiêu diệt các sư đoàn chủ lực ngụy, không cho chúng co về, đánh chiếm các bàn đạp để tiến vào nội thành.

Ngày 30-4, các binh đoàn chủ lực của ta tiến hành đột kích, kết hợp với các lực lượng bên trong, đánh chiếm các cơ quan trọng yếu trong guồng máy chiến tranh của ngụy quyền Sài Gòn.

Trước sự thất bại không tránh khỏi, Tổng thống ngụy Dương Văn Minh xin "ngừng bắn, điều đình để giao chính quyền".

Quân và dân ta kiên quyết thi hành mệnh lệnh của Bộ Chính trị và Bộ chỉ huy Chiến dịch: "Tiếp tục tiến công vào Sài Gòn theo kế hoạch, tiến quân với khí thế hùng mạnh nhất, giải phóng và chiếm lĩnh thành phố, tước vũ khí quân địch, giải tán chính quyền các cấp của địch, đập tan triệt để mọi sự chống cự của địch" 1.

Vào lúc 10 giờ 45 phút ngày 30-4, binh đoàn hỗn hợp thuộc Quân đoàn II tiến vào Dinh Độc Lập, bắt tại chỗ toàn bộ ngụy quyền trung ương, buộc chúng tuyên bố đầu hàng không điều kiện.

Đúng 11 giờ 30 phút ngày 30-4-1975, cờ cách mạng tung bay trên nóc Phủ Tổng thống ngụy quyền Sài Gòn, báo hiệu sự toàn thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Trên đà chiến thắng, từ ngày 30-4 đến ngày 1-5-1975, đồng bào và chiến sĩ các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đồng loạt tiến công và nổi dậy, giành quyền làm chủ. Toàn bộ lãnh thổ trên đất liên của miền Nam được giải phóng.

Cùng với đất liền, ngày 30-4, các chiến sĩ yêu nước bị địch giam giữ tại nhà tù Côn Đảo nổi dậy giải phóng đảo. Ngày 2-5- 1975. Quân Giải phóng cùng nhân dân tiến công và nổi dậy giành quyền làm chủ hoàn toàn đảo Phú Quốc.

Trải qua gần hai tháng chiến đấu vô cùng anh dũng và sáng tạo của quân và dân ta, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, với đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã toàn thắng. Chúng ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 1,1 triệu quân ngụy do Mĩ trực tiếp tổ chức, trang bị và chỉ huy, làm tan rã toàn bộ lực lượng phòng vệ dân sự gồm hơn 1 triệu tên; đánh đổ toàn bộ hệ thống ngụy quyền các cấp mà Mĩ đã dày công xây dựng trong hơn 20 năm. Như vậy, mọi cơ đồ chủ nghĩa thực dân mới của đế quốc Mĩ ở miền Nam nước ta bị quét sạch.