NGHỆ THUẬT NGHI BINH CHIẾN LƯỢC, CHIẾN DỊCH 

TRONG TẾT MẬU THÂN NĂM 1968

SỰ THẬT

    Sau hai mùa khô (1965-1966 và 1966-1967) tuy ta thắng lớn, nhưng vẫn chưa làm chuyển biến cơ bản cục diện chiến tranh. Mỹ thất bại nặng nề trên chiến trường Việt Nam, dư luận rộng rãi trên thế giới phản đối Mỹ xâm lược Việt Nam. Giới cầm quyền Mỹ dao động, lúng túng, nhưng vẫn ngoan cố tiếp tục tăng quân, chuẩn bị kế hoạch mở cuộc phản công lần ba. Trước tình hình đó Bộ Chính trị họp tháng 12-1967 và Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ 14 (tháng 1-1968) chỉ rõ: Thời điểm này rất nhạy cảm của năm bầu cử Tổng thống, chính quyền Mỹ đang dao động, ngập ngừng về chiến lược, để chuyển cuộc chiến tranh cách mạng ở miền Nam sang một thời kỳ mới, thời kỳ giành thắng lợi quyết định, ta không thể tiến tuần tự, đánh theo cách đánh như các năm trước, mà phải tạo bước nhảy vọt, bằng cách chọn hướng tiến công chiến lược hiểm và dùng cách đánh mới, độc đáo, chưa từng diễn ra trong cuộc kháng chiên chống Mỹ và cũng hiếm có trong lịch sử chiến tranh thế giới, “đánh vào ý chí của Mỹ” và chủ trương: "Động viên những nỗ lực lớn nhất của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ở cả hai miền đưa cuộc chiến tranh cách mạng của ta lên bước phát triển cao nhất, dùng phương pháp tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định" .

    Thực hiện quyết tâm của Đảng, đêm 30-1-1968, trên chiến trường miền Nam quân và dân ta đồng loạt tiến công và nổi dậy ở 4/6 thành phố, 37 thị xã, hàng trăm thị trấn, quân lỵ, tiến công vào hầu hết các cơ quan đầu não ở Trung ương và địa phương của Mỹ, nguỵ (4 bộ tư lệnh quân khu, quân đoàn, 8 bộ tư lệnh sư đoàn, 2 bộ tư lệnh biệt khu nguỵ, 2 bộ tư lệnh dã chiến, 30 sân bay, nhiều tổng kho lớn…). Nhiều trận đánh gây trấn động nứớc Mỹ: Trận tiến công Toà đại sứ Mỹ, Bộ Tổng tham mưu nguỵ ở Sài Gòn, Dinh Độc lập, Đài phát thanh, tiến công và làm chủ Huế 25 ngày đêm, tổ chức ra chính quyền cách mạng, đánh hàng trăm trận phản kích gây cho địch nhiều thiệt hại. Ở hầu hết các vùng nông thôn, lực lượng vũ trang địa phương hỗ trợ nhân dân nổi dậy, phá tan từng mảng hệ thống kìm kẹp của nguỵ quyền ở thôn, xã, giành thắng lợi oanh liệt. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 đẻ lại bài học về nghệ thuật quân sự, nổi bật nghệ thuật nghi binh chiến lược, chiến dịch.

     Thứ nhất, nghi binh chiến lược. Nhằm phân tán lực lượng chủ lực, làm lạc hướng đề phòng của địch, cơ quan chỉ đạo chiến lược đã triển khai một một loạt các hoạt động nghi binh từ trước “Tết Mậu thân”. Trên mặt trận ngoại giao, tháng 12-1967 Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà tuyên bố phóng thích 2 tù binh Mỹ để họ trở về đoàn tụ với gia đình nhân dịp Nôen 1967, cử chỉ này của Chính phủ ta khiến cho một số quan chức cao cấp trong chính phủ Mỹ chủ quan nhận định “các nhà lãnh đạo Hà Nội đã từ bỏ hy vọng chiếm được miền Nam trong một tương lai gần”! Điều này, theo họ khả năng đàm phán trực tiếp với đại diện miền Bắc Việt Nam đang hé mở và “Mỹ đang ở trong một giai thoại Bàn Môn Điếm nào đó”. Tiếp đó tại buổi chiêu đãi đoàn ngoại giao ở Hà Nội ngày 30-12-1967, Bộ trưởng ngoại giao Nguyễn Duy Trinh ngỏ ý: Chính phủ Việt Nạm dân chủ cộng hoà sẽ đi vào đàm phán với Chính phủ Mỹ một khi phía Mỹ chấm dứt ném bom miền Bắc Việt Nam, điều đáng lưu ý trước đó, chưa bao giờ ta công khai tuyên bố sẽ làm gì nếu Mỹ chấm dứt ném bom miền Bắc, tín hiệu ngoại giao này càng làm cho Chính quyền Mỹ bị phân hoá giữa phái chủ chiến và phái chủ hoà. Vì vậy, sức ép đòi ngừng ném bom miền Bắc để mở đường đi vào đàm phán với Việt Nam dân chủ cộng hoà đã lập tức tăng lên mạnh mẽ trong chính quyền Mỹ, trong dư luận Mỹ, trên thế giới và giới lãnh đạo Mỹ tin chắc ta đã bị suy yếu trên mặt trận quân sự.

    Thứ hai, nghi binh chiến dịch. Bắt đầu từ cuối năm 1967, ta đã lần lượt mở một số chiến dịch ở vùng ven biên giới ở Tây nguyên và duy trì bình thường các hoạt động quân sự ở vùng ven đô thị, vùng nông thôn đồng bằng, các hoạt động đó làm cho địch lầm tưởng lực lượng của ta đã bị thương qua cuộc phản công mùa khô 1966-1967, không còn khả năng mở các chiến dịch ở đồng bằng như trước. Đồng thời, ta phối hợp với bạn Lào mở chiến dịch Nậm Bạc, buộc địch phải phân tán lực lượng đối phó không chỉ trên chiến trường miền Nam mà cả trên chiến trường Lào, tạo điều kiện cho đòn tiến công đồng loạt vào các đô thị. Đêm 20-1-1968, lực lượng vũ trang ta bất ngờ nổ súng tiến công tập đoàn cứ điểm Khe Sanh, uy hiếp mạnh tuyến phòng thủ đường số 9 của địch, phá tan những cố gắng của chính quyền Giônxơn trong việc thuyết phục công chúng Mỹ tin rằng cuộc chiến tranh Việt Nam đã thấy “ánh sáng cuối đường hầm”. Khe Sanh là một ví trí có tầm quan trọng chiến lược ở miền núi phía tây Quảng Trị, nằm trên cao nguyên mỗi bề gần 10km, đây là khu vực nằm ở phía tây phòng tuyến Mắcnamara, địch dựng lên nhằm ngăn chặn chi viện của miền Bắc cho miền Nam, là bình phong chắn giữ khu vực phía đông đường số 9, bảo vệ vùng dân cư đồng bằng ven biển thuộc tỉnh Quảng Trị. Dưới con mắt các tướng lĩnh Mỹ “Khe Sanh là một căn cứ tuần tra ngăn chặn chủ lực miền Bắc thâm nhập từ Lào sang theo đường số 9; là một căn cứ cho các hoạt động của lực lượng đặc biệt Mỹ và nguỵ nhằm đánh phá các căn cứ của ta trên đất Lào; là sân bay phục vụ cho trinh sát đường không tuyến vận tải chiến lược Trường sơn; là các mỏ neo ở phía tây cho hệ thống phòng thủ phía nam khu phi quân sự; là một bàn đạp cho các cuộc hành quân trên bộ để cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh” . Vì tầm quan trong của Khe Sanh, Giônxơn chỉ thị cho tướng Taylo lập phòng “Tình hình đặc biệt” tại nhà trắng, đích thân theo dõi tình hình Khe Sanh từng giờ. Ông lệnh cho các tham mưu trưởng liên quân Mỹ phải cam kết giữ Khe Sanh bằng mọi giá, lệnh cho Oétmolen hàng ngày phải gửi báo cáo tình hình chiến sự Khe Sanh về Oasinhtơn. Đòn tiến công Khe Sanh, ta đã thu hút và vây hãm với 2/5 lực lượng chiến đấu Mỹ, tạo điều kiện để ta tập trung mọi nỗ lực vào đô thị, nơi tập trung cơ quan chính quyền các cấp từ trung ương đên địa phương của nguỵ quyến Sài Gòn, các sở chỉ huy quân Mỹ và quân nguỵ, các hoạt động tác chiến được tiến hành trước hoặc phối hợp trên chiến trường toàn miền đã làm cho Bộ Tư lệnh MACV ở Sài Gòn, Nhà Trắng và Lầu Năm Góc hoàn toàn bị bất ngờ về hướng và mục tiêu tiến công. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 đã đánh bại cố gắng quân sự cao nhất của đế quốc Mỹ trong chiến tranh xâm lược Việt Nam, giáng đòn quyết định vào chiến lược “chiến tranh cục bộ”, làm nung nay ý chí xâm lược, buộc Mỹ phải xuống thang chiến tranh, chuyển sang chiến lược “phi Mỹ hoá chiến tranh” rồi “Việt Nam hoá chiến tranh”, bắt đầu rút dần quân Mỹ về nước, chấm dứt cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc, chấp nhận ngồi đàm phán với ta tại hội nghị Pa-ri. Thắng lợi của Tổng tiến công Mậu Thân 1968, cổ vũ động viên toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thử thách, hạ quyết tâm mở cuộc Tổng tiến công giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975.