TUYÊN NGÔN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VỚI CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Trên thế giới đã có rất nhiều sự đổi thay, chỉ có một điều không thay đổi đó là sự khát khao cháy bỏng của các giai cấp cần lao và loài người nói chung được hoàn toàn giải phóng khỏi sự bóc lột, áp bức và bất công, dù dưới bất cứ hình thức và mức độ nào. 

Cho đến nay, dù 170 năm đã trôi qua, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản do C.Mác và Ph.Ăngghen khởi thảo vẫn rực sáng với tư tưởng vĩ đại của nó - tư tưởng giải phóng các giai cấp và tầng lớp cần lao. Và nói rộng ra là giải phóng toàn bộ xã hội, giải phóng loài người khỏi mọi sự áp bức, bất công. Tuyên ngôn ngay từ lúc ra đời và kể từ đó trở đi  luôn luôn là bản hiệu triệu hào hùng và ngọn cờ chiến đấu đầy khí phách cho tư tưởng vĩ đại ấy. Tuyên ngôn đã trải qua hơn một thế kỷ rưỡi mà vẫn tồn tại, không chỉ như một văn kiện có tính lịch sử mà còn là ngọn đuốc soi đường cho cả hiện tại và tương lai.

Bất kể ai, bất cứ lúc nào, dù đứng về phía này hay phía khác, ủng hộ hay phản đối Tuyên ngôn cũng đều phải thừa nhận một sự thật lịch sử không gì có thể chối cãi được. Đó là Tuyên ngôn đã thức tỉnh, tập hợp giai cấp công nhân và những người lao động làm thuê khác thành một lực lượng to lớn chống sự áp bức, bóc lột, giành được những quyền lợi và quyền lực ngày càng quan trọng. Nếu như giữa thế kỷ XIX, chủ nghĩa cộng sản còn là một “bóng ma” ám ảnh châu Âu, như các thế lực của châu Âu cũ từng rêu rao, thì với sự ra đời của Tuyên ngôn, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ rằng, cái “bóng ma” ấy đã thực sự trở thành một thế lực cụ thể, và cái thế lực ấy cứ ngày một lớn dần lên, trở thành những phong trào cách mạng hừng hực khí thế, những cuộc cách mạng bùng nổ dữ dội và cả những quyền lực nhà nước được thiết lập trên hành tinh chúng ta. Từ đứa con đầu lòng là Công xã Pa-ri năm 1871, đến sau chiến tranh thế giới thứ nhất là sự ra đời của Liên Xô và một số nhà nước xã hội chủ nghĩa khác, rồi đến sau chiến tranh thế giới thứ hai (tức khoảng 100 năm sau Tuyên ngôn), với thắng lợi của hàng loạt cuộc cách mạng kiểu mới ở cả châu Âu, châu Á và Mỹ La tinh, chủ nghĩa xã hội đã trở thành một hệ thống thế giới.

Cách mạng xã hội chủ nghĩa thắng lợi dẫn đến sự thành lập các nhà nước xã hội chủ nghĩa, phản ánh quy luật khách quan sự phát triển của xã hội loài người. Như Tuyên ngôn từng dự báo, một chế độ kinh tế - xã hội tiến bộ hơn sẽ thay thế cho chế độ kinh tế - xã hội đã lỗi thời. Cuộc đấu tranh giữa hai hệ thống xã hội thế giới - tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa - trải qua một thời kỳ chiến tranh lạnh dai dẳng, đã không dẫn tới sự thắng lợi lớn hơn nữa, mà trái lại, sự thất bại tạm thời và trên diện rộng của chủ nghĩa xã hội hiện thực, tức là sự tan rã của Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu, đi liền với nó là thoái trào của phong trào cộng sản và công nhân trên thế giới.

Có sự cắt nghĩa rằng, đó là một tất yếu lịch sử, nhưng sự cắt nghĩa ấy hoàn toàn không có có sở. Tất yếu của lịch sử chỉ có thể là xã hội tư bản chủ nghĩa tiến lên xã hội xã hội chủ nghĩa và xã hội xã hội chủ nghĩa, nấc thang cao hơn, sẽ thay thế cho xã hội tư bản chủ nghĩa chứ không phải ngược lại. Ở đây, sự tất yếu lịch sử đã không còn là tất yếu nữa bởi hành động của con người có những mặt không phù hợp với quy luật phát triển. Các tầng lớp nhân dân đứng lên làm cách mạng, đánh đổ các chế độ áp bức, lập nên chính quyền của nhân dân; cũng đã có nhiều đóng góp vào việc tìm tòi, xây dựng một xã hội mới theo tư tưởng vĩ đại của Tuyên ngôn là giải phóng giai cấp và giải phóng loài người. Nhưng những sai lầm và khuyết điểm trong vận dụng máy móc các nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học về cách mạng xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, về chính quyền nhà nước, cũng như về quản lý kinh tế - xã hội, sự bất cập trong việc nắm bắt thực tiễn cuộc sống đang thay đổi từng giờ từng phút, làm cho sự trì trệ kéo dài, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân chậm được cải thiện, cộng với sự phá hoại về nhiều mặt của các thế lực đế quốc chủ nghĩa, tất cả đã dẫn đến sự sụp đổ như chúng ta đã từng thấy.

Điều cần nhận rõ, đây là sự sụp đổ của những mô hình xã hội chủ nghĩa cụ thể chứ không phải là sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội, với tư cách là một nấc thang phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản. Sự thật là, trên thế giới ngày nay, vẫn còn trụ vững và phát triển không ngừng của nhiều nước xã hội chủ nghĩa, bao gồm hàng tỉ dân, trong đó Trung Quốc và Việt Nam là những quốc gia đang tiến hành cải cách và đổi mới rất mạnh mẽ và đúng hướng. Sự thật là trong các nước mà chế độ xã hội chủ nghĩa tan rã, các lực lượng xã hội chủ nghĩa vẫn tồn tại và quyết liệt đấu tranh để giành lại thế đứng. Sự thật là ở sân sau của Mỹ, hàng loạt nước Mỹ La-tinh đã tuyên bố đi theo con đường chủ nghĩa xã hội. Sự thật là ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển, phong trào cộng sản và phong trào công nhân vẫn không ngừng mở ra những cuộc đấu tranh, và ở đó, tư tưởng xã hội chủ nghĩa, dù là chủ nghĩa xã hội - dân chủ, cũng đã từng giành thắng lợi trong cuộc tranh chấp với các thế lực từ phía hữu. Còn một sự thật cần nói là, chủ nghĩa tư bản hiện đại, sở dĩ tiếp tục tạo được sức sống mới là bởi nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân tiếp nhận sự công kích của chủ nghĩa xã hội và sửa đổi một phần những khuyết tật và lực cản trong lòng chúng.

Cái nghịch lý trong giai đoạn hiện nay là mặc dù cách mạng đang gặp khó khăn, rất nhiều học giả không hề đứng trong hàng ngũ những người mácxít, đều khách quan nhìn nhận rằng học thuyết Mác vẫn là đỉnh cao của trí tuệ loài người, và rằng học thuyết đó có sức sống dồi dào không chỉ trong các thế kỷ XIX, XX đã qua mà cả trong thế kỷ XXI này nữa. Trong khi có một số người, từng mang danh cách mạng nay dao động trước tình hình đang biến đổi, đã trở cờ, lớn tiếng công kích chủ nghĩa Mác đã lỗi thời, công khai “sám hối” và đã “chia tay ý thức hệ”, rốt cuộc rơi vào vũng bùn của chủ nghĩa cơ hội, lặp lại như vẹt những gì các “hiệp sĩ” tư bản phản động đã từng nói và đang nói.

Tuyên ngôn Đảng Cộng sản ra đời giữa lúc chủ nghĩa tư bản đã phát triển ở mức cao, giữ quyền thống trị ở châu Âu và bắt đầu bành trướng thế lực sang châu Phi và châu Á bằng các cuộc chinh phục. Vào thời điểm này, Tuyên ngôn không chỉ là bản cáo trạng đanh thép dân chủ chủ nghĩa tư bản mà còn là hồi kèn xung trận cho những cuộc chiến đấu cách mạng để giải phóng các giai cấp cần lao, các dân tộc bị áp bức và cả loài người. Nhiều cuộc cách mạng nổ ra và giành thắng lợi mà cao trào là sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai, như đã nói ở phần trên. Vì vậy, hoàn toàn đúng khi chúng ta nói Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản là tuyên ngôn của thời đại.

So với một thế kỷ rưỡi trước, thời đại ngày nay đã khác xa. Dưới các chế độ kinh tế - xã hội khác nhau, lực lượng sản xuất trên toàn thế giới đã tăng lên nhảy vọt, của cải vật chất làm ra dồi dào, nếu có một quan hệ sản xuất phù hợp, một chế độ phân phối công bằng và hợp lý thì đủ để nuôi sống tốt hơn 6 tỉ người trên hành tinh chúng ta. Như nhiều người nhận xét, ngày nay nền văn minh công nghệ thông tin đã dần dần thay thế nền văn minh công nghiệp cơ khí, kinh tế tri thức đã xuất hiện. Toàn cầu hóa kinh tế không hoàn toàn là sự bành trướng toàn cầu của chủ nghĩa tư bản mà là sự hội nhập của nhiều nền kinh tế thuộc nhiều chế độ xã hội khác nhau, trong đó vừa có cạnh tranh vừa có hợp tác hòa bình để phát triển, mà đây lại là trào lưu chủ yếu. Với lực lượng sản xuất phát triển cao, tuy vẫn là một chế độ bóc lột nhưng không thể và cũng không còn cần thiết dùng những thủ đoạn dã man và tàn bạo như trước. Chủ nghĩa xã hội hiện thực cũng kiên quyết tự đổi mới, tự cải cách để phát huy ngày càng tốt hơn sức mạnh và bản chất tốt đẹp của mình. Các dân tộc ngày càng ý thức được con đường phát triển độc lập và tiến bộ.

Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản là tác phẩm kinh điển chủ yếu của chủ nghĩa xã hội khoa học. Những nguyên lý C.Mác và Ph.Ăng ghen trình bày trong tác phẩm là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho toàn bộ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Trải qua mọi thử thách, hơn một thế kỷ qua, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, nhiều vấn đề mới đặt ra đòi hỏi giải quyết nhưng chủ nghĩa Mác không hề lỗi thời. Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản đã đặt nền tảng tư tưởng cho những vấn đề về Đảng và xây dựng Đảng. Những tư tưởng đó có ý nghĩa thiết thực trong công tác xây dựng Đảng của Đảng ta.

Đối với cách mạng Việt Nam, Tuyên ngôn nói riêng và chủ nghĩa Mác - Lênin nói chung cùng với Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn luôn là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam dẫn đường. Trên cơ sở giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa giải phóng giai cấp và giải phóng dân tộc, lãnh tụ Hồ Chí Minh và Đảng ta đã vạch ra đường lối chiến lược giải phóng dân tộc bằng cách mạng vô sản mà Mác và Ăngghen đã chỉ ra trong Tuyên ngôn; đã vận dụng tư tưởng cách mạng không ngừng của Mác để xây dựng đường lối cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên CNXH; đã thấm nhuần tinh thần biện chứng của Tuyên ngôn để năng động, sáng tạo trong xây dựng thành công trong xây dựng xã hội mới và trong công cuộc đổi mới hơn hai thập kỷ vừa qua. 

Nắm vững tư tưởng cách mạng vô sản triệt để, tinh thần nhân đạo cộng sản cao cả và phương pháp biện chứng khoa học của Mác - Ăngghen vĩ đại trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản bất hủ, công tác tư tưởng của chúng ta trong giai đoạn hiện nay cần được đổi mới tích cực, toàn diện cả về nội dung và phương thức. Ở đây, cần bảo đảm nguyên tắc tính khách quan, khoa học sâu sắc kết hợp với tính sinh động, thuyết phục cao. Một mặt cần chống xu hướng chủ quan hóa, đơn giản hóa, áp đặt, mà thực chất là quan liêu và “tả” khuynh muốn đem lại những điều chỉ một số ít người làm được buộc tất cả mọi người phải làm, đem những điều chỉ làm được ở một số thời điểm, hoàn cảnh buộc phải làm trong mọi lúc, mọi nơi… Mặt khác cũng cần chống xu hướng cơ hội, thỏa hiệp, hữu khuynh trước thực tế có nhiều biến động phức tạp, lắm nguy cơ thách thức. Cần đưa công tác này hướng tới khối đông đảo quần chúng, làm lay động được nhận thức của hàng triệu người, cổ vũ các tầng lớp nhân dân ra sức học tập quán triệt đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước; phấn khởi nhiệt tình lao động sản xuất, đưa đất nước ta, dân tộc ta vào con đường phát triển nhanh, mạnh, bền vững, con đường hiện thực hóa lý tưởng cộng sản chủ nghĩa mà Mác - Ăngghen đã vạch ra trong Tuyên ngôn.

Vấn đề của chúng ta hiện nay là phải bằng vũ khí lý luận bảo vệ hệ tư tưởng XHCN. Muốn vậy, trong nghiên cứu lý luận phải có sự phát triển, liên hệ thực tiến để không sa vào giáo điều. Nhưng nếu chúng ta vứt bỏ những nguyên lý gốc thì có khác gì kéo sập toà nhà cũ xuống để thay toà nhà mới khác. Vấn đề đặt ra không phải kéo sập toà nhà cũ xuống mà thay bằng toà nhà mới khác mà phải làm thế nào đó để cho toà nhà cũ còn nền móng vững chắc, “nâng cấp” cho nó đẹp hơn, vững chãi hơn. Trên tinh thần đó, chúng ta tìm cái tinh tuý của chủ nghĩa Mác - Lênin để vận dụng trong hoàn cảnh mới. Dù sao, cũng phải kiên trì giữ lấy CNXH khoa học, một vấn đề tưởng như cũ nhưng lại đang là mới đối với các nước Mỹ la tinh. Những nước này đã bắt đầu nhìn ra cái “độc tài mới” của “chủ nghĩa tư bản (đế quốc) mới”. Dù sao, chủ nghĩa tư bản (đế quốc) mới còn rất mạnh, sức mạnh của họ về kinh tế và quân sự không thể xem thường. Ai đó cho rằng, nó sẽ sụp đổ trong ngày một ngày hai lại là không tưởng. 

Có người nói CNXH đang đứng trước ngã ba đường, đi về đâu và bằng phương tiện nào trong lúc này là cả một sự tính toán công phu. Có điều là những gì mà C.Mác và Ph.Ăngghen đã nêu trong “Tuyên ngôn Đảng Cộng sản” vẫn là kim chỉ nam cho đường lối của chúng ta. Củng cố và phát triển hệ tư tưởng XHCN trong hoàn cảnh mới là nhiệm vụ của những nhà hoạch định chính sách và những nhà nghiên cứu lý luận. 

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Nhà nước và nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp nhau cùng tiến bộ; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới”.

Nắm vững tư tưởng cách mạng vô sản triệt để, tinh thần nhân đạo cộng sản cao cả và phương pháp biện chứng khoa học của Mác - Ăngghen trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, công tác tư tưởng của chúng ta trong giai đoạn hiện nay cần được đổi mới tích cực, toàn diện cả về nội dung và phương thức. Ở đây, cần bảo đảm nguyên tắc tính khách quan, khoa học sâu sắc kết hợp với tính sinh động, thuyết phục cao. Một mặt cần chống xu hướng chủ quan hóa, đơn giản hóa, áp đặt rập khuôn, máy móc mà thực chất là biểu hiện của quan liêu và “tả” khuynh. Mặt khác, cũng cần kiên quyết đấu tranh chống xu hướng cơ hội, thỏa hiệp, hữu khuynh đang có nhiều diễn biến phức tạp hiện nay.

                                                 Công Bằng