NHỮNG GIÁ TRỊ BỀN VỮNG VÀ Ý NGHĨA THỜI ĐẠI CỦA TUYÊN NGÔN ĐẢNG CỘNG SẢN

“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản ” Do C.Mác- Ph.Ănghen  cùng soạn thảo vào năm 1847 và được xuất bản lần đầu tiên vào khoảng tháng 3 năm 1848. Sự ra đời của Tuyên ngôn của Đảng cộng sản cho đến nay đã 160 năm trôi qua cùng với bao thăng trầm của lịch sử  nhưng nó vẫn còn nguyên giá trị với tư cách là cương lĩnh chính trị của phong trào cộng sản và công nhân Quốc tế.

Sự ra đời của Tuyên ngôn của Đảng cộng sản đánh dấu bước ngoặt vĩ đại trong quá trình phát triển của các tư tưởng xã hội chủ nghĩa từ không tưởng trở thành khoa học. Đó còn là bước ngoặt trong phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chuyển từ tự phát tới tự giác, được hướng dẫn bởi  lý luận khoa học và cách mạng, có chính Đảng và có cương lĩnh rõ ràng. 

Vào khoảng giữa thế kỷ thứ  XIX, chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đã đạt  được những bước phát triển quan trọng. Cuộc cách mạng công nghiệp đã hoàn thành về cơ bản ở  nước Anh, đang được đẩy mạnh ở nước Pháp và cũng bắt đầu diễn ra ở  một số nước khác  làm cho lực lượng  sản xuất phát triển mạnh. Điều này đánh dấu một bước phát triển của  lịch sử nhân loại đó là sự xuất hiện và lớn mạnh của CNTB hay nói cách khác CNTB đã là một hiện thực vững chắc đã đẩy  hai giai cấp mới lên vũ đài chính trị là: giai cấp tư sản và giai cấp vô sản hiện  đại (giai cấp  công nghiệp).

 Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất đã mang tính xã hội hoá cao với quan hệ sản xuất CNTB bắt đầu trở nên gay gắt với những biểu hiện mới như khủng khoảng sản xuất thừa và nạn thất nghiệp; Mâu thuẫn giữa hai giai cấp tư sản và vô sản dẫn đến cuộc đấu tranh quyết liệt của công nhân ở nhiều nước trong những năm 30, 40 của thế kỷ XX. Năm 1831 công nhân ở  thành phố Li-ông (Pháp) khởi nghĩa với lá cờ đen ghi dòng chữ (Sống có việc làm hay là chết trong chiến đấu); Phong trào Hiến chương của công nhân Anh; Tình trạng đối kháng giai cấp ở nước Đức cũng rất phát triển, dẫn đến cuộc  khởi nghĩa của những người thợ dệt ở Xi-Le-di vào năm 1844 .

Những cuộc đấu tranh này khẳng định sự xuất hiện của CNTB không chỉ làm cho giai cấp tư sản lớn mạnh mà cùng với nó làm cho giai  cấp vô sản phát triển trở thành một giai cấp độc lập. Tác phẩm ra đời vào thời điểm quyết định trong quá trình chuyển biến của chủ nghĩa xã hội từ không tưởng trở thành khoa học. Đồng thời bắt đầu thời kỳ mới của CNXH khoa học đấu tranh với các trào lưu, tư tưởng đã lỗi thời và phản động. Nhìn chung thời kỳ này, CNTB đang trên đà phát triển nhưng những mâu  thuẫn vốn có đã bộc lộ  và  ngày càng  sâu sắc vẫn chưa phát triển đến mức cao nhất, giai cấp công nhân mới bắt đầu bước vào con đường đấu tranh tự giác chống CNTB. Vì thế, các cuộc đấu tranh kể cả những người lao động tiên tiến còn chịu nhiều ảnh hưởng  của học thuyết XHCN không tưởng, kiểu tư sản.

Lúc này Mác và Ăng ghen đã nhận ra một tình  thế khác của CNTB lúc bấy giờ đã là một hiện thực với rất nhiều thành tựu nhưng nó cũng bộc lộ nhiều mâu thuẫn, bế tắc mà thước đo là các cuộc khủng hoảng về kinh tế. Và như vậy, các ông nhận định CNTB đang gặp phải những nguy cơ. Hay nói cách khác, đằng sau các cuộc cách mạng dân chủ tư sản nó cũng báo hiệu,  đánh  dấu các cuộc cách mạng tiếp theo đó  là  các cuộc cách mạng vô sản do những người cách mạng vô sản làm lực lượng chính.

Tác phẩm ra đời khi phong trào công nhân hướng tới thành lập tổ chức Quốc tế - đồng minh những người cộng sản và trở thành cơ sở lý luận cương lĩnh chính trị của tổ chức quốc tế  đó. 

Cuối tháng 11 đầu tháng 12/1847 Đồng minh họp Đại hội lần thứ 2 và đã thảo luận nhất trí giao cho Mác và Ăngghen soạn thảo bản tuyên ngôn chính thức. Tuyên ngôn của Đảng cộng sản không những là một tác phẩm lý luận mà còn là bản cương lĩnh cách mạng đầu tiên của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.
C.Mác và Ph.Ănghen chỉ rõ tuyên ngôn là  “Một cương lĩnh của đảng có đầy đủ chi tiết, vừa về mặt lý luận vừa về mặt thực tiễn để đưa ra công bố”
C.Mác và Ph.Ănghen trong quá trình chuyển biến tư tưởng từ lập trường duy tâm sang lập trường duy vật, từ việc nghiên cứu sách vở đến thực tiễn của phong trào công nhân các ông đã nhận thấy sự cơ cực của giai cấp vô sản và nhận thấy tính tích cực, cách mạng của giai cấp này và tình nguyện đứng trong đội ngũ ấy và tích cực để chuẩn bị về mặt lý luận cho đội ngũ của giai cấp vô sản. Hai ông đã hoàn thành cuộc cách mạng sâu sắc nhất trong quan niệm của người ta về nội dung và xu thế phát triển khách  quan của  đời sống xã hội, đã giải đáp khoa học các vấn đề mà các nhà XHCN không tưởng đã nêu ra nhưng chưa giải đáp nổi. C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định rằng mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất TBCN ngày càng phát triển thành mâu thuẫn không thể điều hoà được giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản. Các ông cho rằng giai cấp vô sản là lực lượng cách mạng được lịch sử giao phó sứ mạng lãnh đạo toàn thể những người lao động  trong công cuộc cải tạo xã hội tư bản thành xã hội  xã hội chủ nghĩa.

Trong hoàn cảnh như vậy Tuyên ngôn của Đảng cộng sản chính thức được viết từ tháng 12 năm 1847 đến tháng 01 năm 1848 và ngay lập tức đến tháng 02 năm 1848 tác phẩm đã được xuất bản. Ngay trong lần xuất bản đầu tiên các ông không ký tên mình và viết dòng chữ “Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại”.

Với ý nghĩa đó thì Tuyên ngôn của  Đảng cộng sản chính là là lời tuyên bố về cương lĩnh, mục tiêu, con đường, chiến lược và về các bước đi cần thiết của một Đảng cộng sản.

 “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản ” đã phân tích làm sáng rõ quá trình ra đời phát triển, địa vị lịch sử của CNTB từ đó rút ra một kết luận quan trọng : Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và sự thắng lợi của giai cấp vô sản đều là một tất yếu lịch sử như nhau; Giai cấp vô sản là người có sứ mệnh cải tạo xã hội tư bản và xây dựng chủ nghĩa cộng sản.

Chủ nghĩa tư bản ra đời và phát triển là một tất yếu lịch sử, giai cấp tư sản đã từng đóng vai trò là giai cấp tiến bộ của thời đại và thống trị xã hội. Nhưng chính sự phát triển của CNTB đã xuất  hiện mâu thuẫn không thể điều hoà giữa chế độ sở hữu tư nhân tư liệu sản xuất với sản phẩm mà nó tạo ra là lực lượng sản xuất công nghiệp hoá biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản. Đây là  nguyên nhân cơ bản dẫn chế độ tư bản đến sụp đổ giai cấp vô sản, đại diện cho lực lượng sản xuất mới, là giai cấp  tiến bộ của thời đại sẽ dành quyền thống trị xã hội.

“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản ” chỉ rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản, là người “đào huyệt” chôn CNTB, xây dựng xã hội mới.

Giai cấp vô sản bị đẩy xuống đáy tận cùng của nấc thang xã hội, do đó nó trở thành “Tụ điểm” của mọi nguyện vọng được giải phóng khỏi áp bức bóc lột. Cuộc đấu tranh giải phóng của giai cấp vô sản trùng hợp một cách khách quan với cuộc đấu tranh giải phóng xã hội.

C.Mác và Ph.Ănghen đã chỉ ra rằng Đảng cộng sản là bộ phận không thể tách rời của giai cấp vô sản, là nhân tố quyết định hàng đầu để giai cấp vô sản và nhân dân lao động hoàn thành sứ mệnh lịch sử thủ tiêu chế độ TBCN xây dựng chế độ XHCN tiến tới Cộng sản chủ nghĩa. Mục đích và lợi ích của Đảng cộng sản và của giai cấp vô sản là thống nhất: Đảng cộng sản luôn luôn đại biểu cho quyền lợi của giai cấp vô sản cũng như của nhân dân lao động. 

Mục đích cuối cùng của những người cộng sản là  thực hiện Chủ nghĩa cộng sản. Nhưng “Giai đoạn thứ nhất trong cuộc cách mạng công nhân là giai đoạn giai cấp vô sản tự xây dựng thành giai cấp thống trị, là giai đoạn dành lấy dân chủ”. Khi cuộc đấu tranh cách mạng đã đến thời kỳ chín muồi, thì giai cấp vô sản cần dành lấy chính quyền. “Bằng cách lật đổ giai cấp tư sản bằng bạo lực”.

Hơn 20 năm sau, thực tiễn của công xã Pa-ri đã cho C.Mác và Ph.Ăngghen thấy rằng nếu cần bổ sung vào tuyên ngôn một điểm nào đó có tính chất nguyên lý, thì điểm đó là : “Giai cấp công nhân không thể chỉ nắm lấy bộ máy nhà nước sẵn có và bắt nó phục vụ mình” trái lại, phải đập tan, phải phá huỷ bộ máy nhà nước cũ và trên cơ sở đó xây dụng một bộ máy nhà nước mới để phục cho mục đích của mình. Sau khi dành được chính quyền nhiệm vụ của Đảng cộng sản là lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân lao động sử dụng chính quyền như một công cụ có hiệu lực nhất để cải tạo xã hội cũ  và xây dựng xã hội mới.

Tuyên ngôn khẳng định tinh thần cách mạng không ngừng và triệt để của cách mạng vô sản; Trình bày tư tưởng về hai cuộc cách mạng; Về sự chuyển biến từ cuộc cách mạng thứ nhất sang cuộc cách mạng thứ hai. Do đó, Tuyên ngôn có ý nghĩa chỉ đạo thực tiễn to lớn đối với cách mạng vô sản.

Trong công cuộc đổi mới cải cách ở nhiều nước XHCN hiện nay nguyên lý được tuyên ngôn đưa ra đã và đang được vận dụng sáng tạo.

Tư tưởng xoá bỏ chế độ tư hữu tư sản như là phương  tiện để giai cấp này nô dịch giai cấp khác được tuyên ngôn đưa ra đã được các nước XHCN nhận thức đầy đủ đúng đắn hơn để khắc phục khuyết điểm duy ý chí một thời  là xoá bỏ chế độ tư hữu một cách tràn lan. Mặt khác, đã tìm ra những hình thức sở hữu phong phú thích hợp với môi trường của nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường định hướng XHCN. Điều quan trọng là các hình thức sở hữu đã gắn kết  người lao động với tư liệu sản xuất, kích thích tính tích cực lao động của họ để tạo ra nhiều của cải cho bản thân và xã hội. Các hình thức sở hữu mang tính chất xã hội chủ nghĩa đang từng bước được phát triển trên cơ sở chín muồi của lực lượng sản xuất và các điều kiện kinh tế khác. Việt Nam đang xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một minh chứng cho việc vận dụng một cách khoa học những nguyên lý cơ bản trong “ Tuyên ngôn của Đảng cộng sản’’.

Tư tưởng về củng cố nhà nước được thành lập sau thắng lợi của cách mạng vô sản như là công cụ sắc bén để giai cấp công nhân và nhân dân lao động thực hiện công cuộc cải tạo xã hội cũ xây dựng xã hội mới mà tuyên ngôn đã khẳng định với tinh thần cơ bản là mở rộng và củng cố nền tảng dân chủ kéo đông đảo công nhân và những người lao động khác tham gia vào công cuộc quản lý nhà nước, quản lý xã hội đang được vận dụng vào việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân. Cũng theo tinh  thần ấy hàng loạt nhiệm vụ trước mắt đang được giải quyết như tiến hành công cuộc cải cách hành chính, đổi mới hoạt động của hệ thống tư pháp, xây dựng quy chế dân chủ, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. 

Tư tưởng thể hiện trong tuyên ngôn xem con người là mục tiêu cao nhất của sự nghiệp giải phóng, sự hài hoà giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội là nét đặc trưng của xã hội mới đã được các nước XHCN nhận thức sâu hơn và coi chiến lược con người là chiến lược hàng đầu, phát huy vai trò của nhân tố con người như là động lực, hướng vào phục vụ con người như là mục tiêu cao nhất. 

Tuyên ngôn khẳng định vai trò của trí thức đối với phong trào công nhân được nhắc lại với ý nghĩa thời sự, cấp bách khi công cuộc đổi mới ở nước ta đang diễn ra trong thời đại phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ. Chiến lược nhằm đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước là kết quả của sự vận dụng sáng tạo tư tưởng đó của tuyên ngôn. 

Trải qua thời kỳ cao trào những năm 60-70  bước vào thời kỳ thoái trào hiện nay giai cấp công nhân vẫn không ngừng phát triển và đang thực hiện sứ mạng mà lịch sử giao phó. Giai cấp công nhân vẫn tăng về số lượng  và trình độ văn hoá cũng không ngừng được nâng cao đó là sự bảo đảm chắc chắn nhất để giai cấp vô sản thực hiện sứ mệnh mà lịch sử giao phó. Đồng thời, phải nâng cao vai trò của Đảng cộng sản củng cố mối liên hệ giữa Đảng và giai cấp để đoàn kết những người lao động xung quanh Đảng như tinh thần mà tuyên ngôn đã nêu ra. 

 Chính vì thế “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” đã gắn liền với vận mệnh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào đấu tranh của nhân dân lao động các nước và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Vượt qua thử thách biến cố của lịch sử, những thăng trầm của phong trào cộng sản và công nhân thế giới đã khảo nghiệm và chứng minh cho giá trị bền vững vạch thời đại của những nguyên lý cơ bản trong tuyên ngôn. Đối với giai đoạn hiện nay và đối với công cuộc đổi mới ở Việt Nam tư tưởng của C .Mác và Ph.Ăngghen trong Tuyên ngôn Đảng cộng sản vẫn nguyên giá trị chỉ lối, soi đưòng trong thế kỷ XXI đối với giai cấp vô sản và nhân dân lao động toàn thế giới ./.

                                                                  H.A