TƯ DUY MỚI CỦA ĐẢNG VỀ AN NINH CON NGƯỜI
Một trong
những quan điểm mới tại Đại hội XIII của Đảng là về bảo đảm an ninh con người
vừa là mục tiêu phấn đấu, vừa là động lực bảo đảm sự ổn định chính trị xã hội
và phát triển bền vững đất nước; đặt con người giữ vị trí trung tâm gắn với
phát triển con người toàn diện và đề cao vai trò chủ thể của con người; phát huy giá trị văn hoá và sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quán triệt sâu sắc quan điểm mới đó là việc đầu
tiên nhằm hiện thực hóa tư duy mới của Đảng vào thực tiễn cuộc sống.
Hiện
nay, vấn đề an ninh con người đang thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều
học giả, chính trị gia, nhà nước, tổ chức quốc tế và khu vực. Vấn đề này lần
đầu tiên được Báo cáo phát triển con người của Chương trình Phát triển của
Liên hợp quốc (UNDP) đề cập năm 1994. Theo đó, an ninh con người được
hiểu ở hai khía cạnh cơ bản: (1) Là sự an toàn của con người trước các
mối đe dọa triền miên như đói khát, bệnh tật, áp bức...; (2) Con người phải được
bảo vệ trước những biến động bất thường và có hại đối với cuộc sống hằng ngày,
bất kể con người đó đang sống trong môi trường nào. Báo cáo đã đưa ra 7 nhân
tố cấu thành, tác động đến an ninh con người, gồm: An ninh kinh tế; an ninh
lương thực; an ninh sức khỏe; an ninh môi trường; an ninh cá nhân; an
ninh cộng đồng; an ninh chính trị. Ngoài ra, an ninh con người với an ninh thế
giới, an ninh quốc gia, an ninh xã hội, an ninh cộng đồng… có mối quan hệ
mật thiết, không tách rời nhau; bởi suy cho cùng tất cả là vì con người, do
con người và cho con người. Trên cơ sở đó, Liên Hợp quốc chỉ rõ bốn đặc
trưng cơ bản của an ninh con người: Có tính phổ biến; những yếu tố tạo thành
an ninh con người có mối quan hệ tác động qua lại và chuyển hóa lẫn
nhau; các nguy cơ, yếu tố tác động tới an ninh con người cần phải được
ngăn ngừa càng sớm càng tốt; an ninh con người đang được hầu hết các quốc
gia - dân tộc xác định vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển.
Thống
nhất theo cách tiếp cận trên, Đảng ta nhấn mạnh thêm mục tiêu của an ninh con
người là tất cả vì con người, con người giữ vị trí trung tâm trong hoạch định
chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Vì vậy, sau 35 năm
đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Kinh
tế tăng trưởng khá; chính trị ổn định; đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần
của Nhân dân không ngừng được nâng cao. Kết quả này góp phần tạo lập nền tảng vững
chắc để bảo đảm an ninh con người ở Việt Nam ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên,
trong tình hình quốc tế, khu vực có nhiều diễn biến mới rất khó đoán định; nước
ta đang đứng trước hàng loạt các thách thức đặt ra cần giải quyết về an ninh
trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng - văn hóa, xã hội. Cùng với đó,
những vấn đề liên quan đến trật tự an toàn xã hội như tội phạm và tệ nạn xã hội
chưa thuyên giảm, xu hướng bạo lực ngày càng gia tăng, xảy ra nhiều vụ thảm án
nghiêm trọng; các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, an ninh mạng, thiên tai,
lũ lụt, hạn hán, nước biển dâng, ô nhiễm môi trường, nguồn nước, không khí, rác
thải, hóa chất tồn dư, gây nhiều bệnh tật cho con người và sức khỏe cộng đồng;
vấn đề việc làm, nạn thất nghiệp, sự mất cân đối trong phát triển kinh tế, an
toàn lao động, an toàn giao thông, an ninh cộng đồng. Trong đó, nổi lên đặc
biệt nguy hiểm, đe dọa nhiều mặt đến sự an toàn trong cuộc sống của nhân loại nói
chung, Nhân dân Việt Nam nói riêng hiện nay là đại dịch Covid - 19… Tất cả những
những vấn đề trên đã và đang đe dọa nghiêm trọng đến an ninh con người ở
nước ta.
Từ
tình hình và những tác động trên cho thấy, an ninh con người đang được đặt ra
là vấn đề hết sức cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ thực tiễn
đó, Đảng đã phát triển tư duy mới về an ninh con người; luôn “đề cao vai trò
chủ thể, vị trí trung tâm của nhân dân trong chiến lược phát triển đất nước”[1]. Trong định hướng phát triển đất nước đến năm 2030, Đảng chỉ rõ: “Giữ vững
an ninh chính trị, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, an ninh con người, an ninh
kinh tế, an ninh mạng, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương…”[2]. Do đó, phải “chú trọng an ninh, an toàn là một trong những yếu tố quan
trọng hàng đầu trong cuộc sống của người dân”[3]. Điều đó có nghĩa là Đảng đã đặt con người ở vị
trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước và bảo đảm an ninh con người
vừa là mục tiêu phấn đấu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định chính trị xã
hội, xây dựng và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Để thực hiện mục tiêu bảo đảm
an ninh con người, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã hoàn thiện hệ thống nhiệm
vụ, giải pháp phát triển đất nước gắn với trọng tâm bảo đảm an ninh con người
Việt Nam, đó là:
Một là, Đảng ta xác định an ninh con người là nội hàm
mục tiêu bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; luôn gắn chắc với bảo vệ độc
lập chủ quyền của quốc gia - dân tộc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ an
ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội… trong một chỉnh thể thống nhất biện chứng không
tách rời nhau; bảo vệ nội dung này là cơ sở, điều kiện, tiền đề, kết quả để bảo
vệ nội dung khác và ngược lại. Nội hàm mục tiêu bảo vệ Tổ quốc được Đại hội
XIII xác định là “bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất,
toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ xã hội
chủ nghĩa, nền văn hoá và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hoà
bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, an ninh con người; xây dựng xã hội
trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh để phát triển đất nước theo định hướng xã
hội chủ nghĩa”[4]. Như vậy, bảo vệ an ninh quốc gia cũng chính
là bảo vệ cuộc sống của người dân, bảo đảm cho từng người dân được sống an toàn trong
một xã hội trật tự, kỷ cương, lành mạnh. Đây là quan
điểm nhân văn, tiến bộ của Đảng, luôn đặt con người vào vị trí trung tâm của sự
phát triển, vừa là mục tiêu, vừa động lực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc. Thực
tiễn thời gian qua, nhất là trong ứng phó với thảm họa, thiên tai, lũ lụt,
phòng, chống đại dịch Covid - 19 trên khắp mọi miền đất nước với tinh thần
“không để ai tụt lại phía sau” là những minh chứng rõ nét cho sự phát triển tư
duy này.
Hai
là, lấy con người là trung
tâm, phát triển đất nước giàu mạnh với nhân tố con người là động lực. Tập trung
“khơi dậy tinh thần và ý chí, quyết tâm phát triển đất nước phồn vinh, hạnh
phúc; dân tộc cường thịnh, trường tồn; phát huy giá trị văn hoá, sức mạnh con
người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[5]. Phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước,
niềm tự hào, ý chí tự cường, lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết, đồng thuận xã
hội và khát vọng phát triển đất nước của toàn dân tộc. Xây dựng các cơ chế,
chính sách phát huy tinh thần cống hiến vì đất nước của mọi người dân Việt Nam.
Phát huy tối đa nhân tố con người, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao phục
vụ mục tiêu phát triển đất nước. Chủ động phát hiện, xử lý có hiệu quả các vụ
việc phức tạp về an ninh trật tự, không để xảy ra các “điểm nóng”. Kịp thời đấu
tranh trấn áp hiệu quả các loại tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức, tội phạm
xuyên quốc gia, tội phạm sử dụng công nghệ cao... để bảo đảm an ninh quốc gia,
trật tự an toàn xã hội.
Ba
là, bảo đảm an ninh con người
trên cơ sở tạo ra những điều kiện vật chất và tinh thần tốt nhất để con người
có được đời sống bình yên, hạnh phúc và cơ hội phát triển. Thực hiện tốt chính
sách xã hội, bảo đảm an sinh và phúc lợi xã hội, an ninh con người, tạo chuyển
biến mạnh mẽ trong quản lý phát triển xã hội, thực hiện tiến bộ và công bằng xã
hội; nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân. Tiếp tục triển
khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững. Phát triển
hệ thống bảo hiểm xã hội linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại. Bảo đảm cung
cấp và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhất là đối với
người nghèo, người yếu thế dễ bị tổn thương trong xã hội, quan tâm chăm sóc,
bảo vệ sức khoẻ của nhân dân. Nâng cao chất lượng dân số, tận dụng hiệu quả cơ
hội thuận lợi từ cơ cấu dân số vàng; chủ động thích ứng với xu thế già hoá dân
số. Tạo môi trường và điều kiện để phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện
đại, linh hoạt, thống nhất, hội nhập và hiệu quả[6].
Bốn là, quản lý phát triển xã hội có hiệu quả, nghiêm
minh, bảo đảm an ninh xã hội, an ninh con người; thực hiện tiến bộ và công bằng
xã hội; xây dựng môi trường văn hoá, đạo đức xã hội lành mạnh, văn minh; chú
trọng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, chất lượng dân số, gắn dân số với phát
triển; quan tâm đến mọi người dân, bảo đảm chính sách lao động, việc làm, thu
nhập, thực hiện tốt phúc lợi xã hội, an sinh xã hội. Không ngừng cải thiện toàn
diện đời sống vật chất và tinh thần của của các tầng lớp Nhân dân./.
KĐK
[1]Đảng Cộng sản Việt
Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XIII, Tập 1, Nxb CTQGST, Hà Nội. 2021, tr.51.
[2]Đảng Cộng sản Việt
Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XIII, Tập 1, Sđd, tr.117.
[3]Đảng Cộng sản Việt
Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XIII, Tập 1, Sđd, tr.156.
[4]Đảng Cộng sản Việt
Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XIII, Tập 1, Sđd, tr.156.
[5]Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
XIII, Tập 1, Sđd, tr.46.
[6]Đảng Cộng sản Việt
Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XIII, Tập 1, Sđd, tr.47-48.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét