ĐỊNH HƯỚNG TIẾP TỤC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CON NGƯỜI

                                        TẠI VIỆT NAM THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Nhân Trần

Trong những năm tới, bối cảnh quốc tế, khu vực tiếp tục có những diễn biến phức tạp, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục tiến triển nhưng gặp nhiều trở ngại, thách thức; chủ nghĩa bảo hộ, cực đoan, khủng bố, tình hình thiên tai, dịch bệnh, xung đột sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ, tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia... đang đe dọa hòa bình, an ninh, sự phồn vinh và phát triển, ảnh hưởng tới việc thúc đẩy và bảo vệ quyền con người của các quốc gia trên toàn thế giới; cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tạo cả cơ hội và thách thức cho mọi quốc gia, trong đó có vấn đề về bảo đảm, bảo vệ các quyền con người trên không gian mạng. Ở trong nước, sau 35 năm đổi mới, thế và lực của đất nước, sức mạnh dân tộc, uy tín quốc tế của nước ta ngày càng được nâng cao, tạo điều kiện quan trọng để xây dựng đất nước, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân của nhân dân Việt Nam; tuy nhiên, nền kinh tế phát triển chưa bền vững, những tác động tiêu cực của tình hình thế giới và khu vực, của biến đổi khí hậu, dịch bệnh, công nghệ số… đặt ra những thách thức cho Đảng và Nhà nước ta trong việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về bảo vệ, bảo đảm quyền con người. Kết luận của Ban Bí thư khóa XII về tiếp tục thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 44-CT/TW ngày 20/7/2010 về công tác nhân quyền trong tình hình mới đặt ra yêu cầu các cấp, các ngành phải thực hiện tốt nhiệm vụ: tiếp tục hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặc biệt là hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền con người theo Hiến pháp năm 2013; đưa các quy định về quyền con người vào cuộc sống một cách hiệu quả, thiết thực, phù hợp điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội của Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; chú trọng và đẩy mạnh hơn nữa cải cách tư pháp, cải cách hành chính; mở rộng, tăng cường dân chủ ở cơ sở; bảo đảm ngày càng tốt hơn và thúc đẩy quyền con người trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt giảm nghèo bền vững và bảo đảm quyền của những nhóm dễ bị tổn thương. 

Bên cạnh đó, Báo cáo chính trị Đại hội XIII xác định định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021 - 2030 là “xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, tinh gọn vì Nhân dân phục vụ”, “quan tâm đến người dân, bảo đảm chính sách lao động, việc làm, thu nhập, thực hiện tốt an sinh xã hội, phúc lợi xã hội, không ngừng cải thiện toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân”. Đồng thời, dự thảo Báo cáo cũng đặt ra các nhiệm vụ trong giai đoạn tới là “tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân; nghiên cứu xây dựng và tổ chức có hiệu quả chiến lược cải cách tư pháp giai đoạn mới; không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp theo hướng xây dựng nền tư pháp dân chủ, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, từng bước hiện đại, phục vụ nhân dân,… bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân…”; “tiếp tục cụ thể hóa, hoàn thiện thể chế thực hành dân chủ theo tinh thần Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và Hiến pháp năm 2013, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân…”, “thực hiện tốt, có hiệu quả trên thực tế phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước trong thời gian tới như đã nêu trên, việc xây dựng, hoàn thiện pháp luật về quyền con người cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây: 

Tiếp tục nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người để cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong lĩnh vực này, trong đó cần tập trung các nội dung về sức mạnh của Nhân dân, về khối đại đoàn kết toàn dân tộc; về quyền làm chủ của Nhân dân, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân… 

Tiếp tục thể chế hóa các quyền con người, quyền công dân đã được đề ra trong các chủ trương, nghị quyết của Đảng và Hiến pháp năm 2013 nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền con người ổn định, đồng bộ, thống nhất, có sự gắn kết chặt chẽ với việc thực hiện các chỉ đạo, chủ trương của Đảng về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật gắn với cải cách lập pháp; cải cách tư pháp, cải cách hành chính; hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và chủ trương tinh gọn bộ máy nhà nước theo hướng hiệu lực, hiệu quả và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, chuyên nghiệp, phục vụ Nhân dân. 

Nghiên cứu, xây dựng và ban hành Luật về Hội, Luật Biểu tình, Luật Dân chủ ở cơ sở... nhằm tạo cơ sở pháp lý để người dân thực hiện các quyền đã được Hiến pháp ghi nhận; tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức và hoạt động của cơ quan tư pháp, các chính sách, pháp luật về hình sự, dân sự, tố tụng tư pháp bảo đảm phù hợp với các nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tốt hơn quyền con người trong hoạt động tư pháp theo tinh thần Hiến pháp năm 2013, đặc biệt là đối với các đối tượng yếu thế như phụ nữ, người chưa thành niên. Nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện pháp luật nhằm tăng cường bảo vệ quyền con người trên môi trường mạng, trong tình trạng khẩn cấp… 

Trên cơ sở rà soát các khuyến nghị của Ủy ban nhân quyền và các điều ước quốc tế về quyền con người để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp, tương thích, bảo đảm thực thi các điều ước quốc tế về nhân quyền mà Việt Nam là thành viên hoặc tham gia. 

Tăng cường hiệu quả công tác tổ chức thi hành Hiến pháp, pháp luật nói chung, pháp luật về quyền con người nói riêng. Xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thi hành pháp luật làm công cụ phục vụ nhiệm vụ theo dõi thi hành pháp luật về quyền con người. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc tổ chức thi hành pháp luật, tăng cường phát hiện và xử lý nghiêm minh, kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về quyền con người; tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của các cơ quan dân cử và của các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, các cơ quan báo chí, truyền thông và của nhân dân trong hoạt động thực thi pháp luật về quyền con người./.