CHÍNH SÁCH NHẤT QUÁN CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA VỀ THÚC ĐẨY, BẢO VỆ “QUYỀN CON NGƯỜI” VÀ NHỮNG THÀNH TỰU BẢO VỆ “QUYỀN CON NGƯỜI” TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI      

NTH

Trong suốt tiến trình lịch sử cách mạng, Đảng, Nhà nước ta luôn xác định “quyền con người” là nội dung có tính pháp lý, nhất quán. Mục tiêu xuyên suốt của Đảng, Nhà nước ta là không ngừng nỗ lực để người dân được bảo đảm, thụ hưởng một cách đầy đủ nhất các “quyền con người”, quyền cơ bản của công dân. Chính vì vậy, trong sự nghiệp đổi mới từ năm 1986 đến nay, cùng với quá trình đổi mới tư duy trên mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội thì vấn đề đổi mới tư duy về “quyền con người” cũng luôn được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm, chú trọng, theo hướng nhất quán trong chính sách, cũng như thúc đẩy bảo vệ “quyền con người” và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng.

Một là, nhất quán quan niêm về “quyền con người”.

Tại Đại hội lần thứ VI (năm 1986), quan niệm về “quyền con người” đã được Đảng nhắc đến với tư cách là quyền công dân, là việc chăm lo đời sống Nhân dân và tôn trọng, bảo đảm những quyền công dân mà Hiến pháp đã quy định. Đến Đại hội lần thứ VII, thông qua Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991, quan niệm về “quyền con người”, quyền công dân đã được Đảng chính thức được ghi nhận với tư cách là hai đối tượng tương đối độc lập. Đảng ta nhấn mạnh con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển. Do đó, cần tôn trọng và bảo vệ “quyền con người”, gắn “quyền con người” với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của Nhân dân. Bên cạnh đó, Đảng ta cũng rất chú trọng chăm lo đời sống tinh thần của con người, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kế thừa và phát huy những truyền thống văn hóa tốt đẹp của tất cả các dân tộc trong nước, tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại nhằm xây dựng một xã hội dân chủ, văn minh vì lợi ích chân chính và phẩm giá con người.

Hai là, nhất quán quan điểm về vấn đề an ninh con người.

Vấn đề an ninh con người lần đầu tiên được đề cập trong Văn kiện Đại hội XII. Trong văn kiện này, Đảng ta đã đề ra các giải pháp để tăng cường quản lý phát triển xã hội, bảo đảm an ninh xã hội, an ninh con người mà nhiệm vụ, giải pháp quan trọng hàng đầu chính là phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc. Đến Đại hội XIII, vấn đề an ninh con người được đề cập sâu sắc, toàn diện hơn, đã đặt nhân tố con người, an ninh con người làm trung tâm của mọi hoạt động, là mục tiêu và động lực phát triển quan trọng của đất nước. Đảng ta nhất quán khẳng định: An ninh con người cần phải kết hợp giữa yếu tố an ninh và phát triển bởi an ninh con người được xác định là một thành tố trong an ninh quốc gia, có mối quan hệ mật thiết với an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa tư tưởng.

Ba là, nhất quán quan điểm đối ngoại của Đảng về “quyền con người”.

          Trong sự nghiệp đổi mới, Đảng ta luôn nhất quán với phương châm hành động là chủ động, tích cực trong các hoạt động hợp tác quốc tế và mở rộng đối thoại trong lĩnh vực quyền con người. Trên tinh thần đó, Đại hội IX của Đảng lần đầu tiên khẳng định trách nhiệm quốc gia trong việc thực hiện các cam kết quốc tế về “quyền con người”. Tiếp đó, tại Đại hội lần thứ X khẳng định “Chủ động tham gia cuộc đấu tranh chung vì quyền con người. Sẵn sàng đối thoại với các nước, các tổ chức quốc tế và khu vực có liên quan về vấn đề nhân quyền”. Đến Đại hội XI của Đảng các quan điểm trên được làm rõ hơn, Đảng ta nêu rõ: “Quan tâm hơn nữa việc chăm lo hạnh phúc và sự phát triển tự do, toàn diện của con người, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con người, tôn trọng và thực hiện các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam ký kết”. Theo đó, quan điểm đối ngoại của Đảng về “quyền con người” nổi bật trên hai phương diện: Thứ nhất, coi trọng trách nhiệm quốc gia trong việc thực thi các cam kết quốc tế về “quyền con người”; Thứ hai, kiên định quan điểm “quyền con người” thuộc chủ quyền quốc gia và gắn bó chặt chẽ với chủ quyền và độc lập của dân tộc. Do đó, mọi sự giúp đỡ quốc tế, kể cả các cơ chế nhân quyền quốc tế chỉ có tác dụng hỗ trợ nhằm hoàn thiện hơn các cơ chế đang vận hành tại mỗi quốc gia; mọi sự can thiệp đều trái với các nguyên tắc của luật pháp quốc tế hiện đại. Đây chính là sự nhất quán, kiên định trong tư duy đổi mới của Đảng về thực hiện chính sách đối ngoại đối với các vấn đề về “quyền con người”.

Bốn là, những thành tựu quan trọng về thúc đấy, bảo vệ “quyền con người” của Đảng, Nhà nước ta trong sự nghiệp đổi mới.

Thứ nhất, Đảng, Nhà nước ta đã xây dựng, ban hành thành công nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật nhằm phát huy cao nhất nội lực, đặt con người là trung tâm của quá trình phát triển, lấy quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân là mục đích cao nhất của mọi hoạt động kinh tế, xã hội. Đây là một đặc trưng cơ bản của định hướng xã hội chủ nghĩa. Thứ hai, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con người về mặt chính trị. Các vấn đề lớn của Nhà nước luôn được thông qua với sự đóng góp, đề đạt, nêu ý kiến của mọi thành phần trong xã hội. Điển hình như việc bảo đảm quyền được tham gia vào Quốc hội của các thành phần trong xã hội không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo… Theo đó, số lượng đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số tại nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV (2021 - 2026) hiện nay là 89/499 đại biểu đại diện cho 32 dân tộc thiểu số (đạt 17,8 %, gần sát với chỉ tiêu quy định mới về ứng cử viên dân tộc thiểu số theo luật định hiện nay là 18%). Quốc hội khóa XV cũng ghi nhận có 151 đại biểu nữ tham gia Quốc hội (đạt 30,2% vượt chỉ tiêu được đề ra là đạt 30%). Tỷ lệ nữ tham gia Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp cũng cao hơn so với các nhiệm kỳ trước đó. Ngoài ra, có 5 chức sắc thuộc các tôn giáo khác nhau cũng tham gia Quốc hội kỳ này… Thứ ba, trên phương diện quốc tế, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao. Hiện nay, Việt Nam đang là thành viên của 7/9 điều ước quốc tế quan trọng về “quyền con ngưtế” và là thành viên của 25 công ước của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) về quyền của người lao động, trong đó có 7/8 công ước cơ bản. Theo thống kê của Liên hiệp quốc, chỉ số phát triển con người của Việt Nam nằm trong nhóm các nước có tốc độ tăng cao nhất thế giới (tăng gần 46% trong 30 năm qua); tỷ lệ biết chữ cũng ở mức cao (trong độ tuổi từ 15 - 60 là 97,85%, độ tuổi từ 15 - 35 là 99,3%); tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam theo kết quả điều tra dân số mới nhất năm 2024 đã đạt 74,7 tuổi, cao hơn mức tuổi thọ trung bình của nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 95,2% dân số cả nước, vượt trội hơn đáng kể so với mức trung bình của thế giới. Việt Nam cũng đã hoàn thành trước hầu hết các Mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ (MDG) và nhận được nhiều ghi nhận trong việc thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDG). Đặc biệt hơn, theo Chỉ số Trật tự và Luật pháp toàn cầu mới nhất, Việt Nam được đánh giá không chỉ là quốc gia hòa bình nhất ở châu Á mà còn là quốc gia an toàn thứ 7 trên toàn thế giới.

Trong sự nghiệp đổi mới được Đảng ta khởi sướng từ năm 1986 đên nay, Đảng ta luôn nhất quán khẳng định quan điểm coi con người là mục tiêu, là động lực của sự phát triển, mọi chủ trương, đường lối của Đảng cũng như chính sách, pháp luật của Nhà nước đều nhằm bảo đảm quyền con người, quyền dân tộc của Việt Nam ở mức cao nhất. Do vậy, dưỡi sự lãnh đạo của Đảng vấn đề “quyền con người” đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, được quốc tế ghi nhận, đánh giá cao, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng lên. Ngày nay, trên hành trình bước vào kỷ nguyên vươn mnh của dân tộc, “quyền con ngườb” là trung tâm, chủ thể, mục tiêu, động lực phát triển đất nước vẫn là mục tiêu kiên định, xuyên suốt của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Bên cạnh những thành tựu đạt được, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật; chú trọng triển khai hiệu quả các chính sách, biện pháp bảo vệ, bảo đảm quyền của các nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương; tăng cường công tác truyền thông về “quyền con người”. Kịp thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, xuyên tạc, chống phá các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ta về “quyền con người”.