ĐẤT ĐAI THUỘC SỞ HỮU TOÀN DÂN: SỰ LỰA CHỌN TẤT YẾU

TỪ LỊCH SỬ ĐẾN THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN CỦA VIỆT NAM

Hoa Súng

Sự khẳng định tại Điều 53 Hiến pháp năm 2013 về chế độ sở hữu toàn dân đối với đất đai không đơn thuần là một quy định pháp lý, mà là kết quả tất yếu của quá trình lựa chọn lịch sử và chính trị sâu sắc của dân tộc Việt Nam. Trong dòng chảy lịch sử cách mạng, đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất mà còn là thành quả của xương máu, của sự hy sinh vô bờ bến từ thế hệ này sang thế hệ khác để giành lại chủ quyền từ tay thực dân, phong kiến. Việc xác lập quyền sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, chính là hình thức pháp lý hóa cao nhất thành quả cách mạng đó. Nó đảm bảo rằng nguồn lực quý giá nhất của quốc gia không bị tư nhân hóa hay thâu tóm bởi một nhóm lợi ích thiểu số, mà luôn thuộc về cộng đồng, phục vụ cho sự sinh tồn và phát triển bền vững của toàn thể nhân dân Việt Nam.

Trước những luận điệu xuyên tạc cho rằng sở hữu toàn dân là "mơ hồ" hay "triệt tiêu động lực phát triển", cần phải nhận diện rõ đây là sự đánh tráo khái niệm nguy hiểm nhằm mưu đồ "tư nhân hóa đất đai". Thực tế, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc không áp dụng sở hữu tư nhân về đất đai không hề cản trở các giao dịch kinh tế. Nhà nước đã tách biệt quyền sở hữu tối cao với quyền sử dụng đất, trao cho người dân và doanh nghiệp đầy đủ các quyền năng kinh tế như chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp và góp vốn. Cơ chế này vừa tạo ra động lực mạnh mẽ cho thị trường bất động sản phát triển, vừa ngăn chặn tình trạng thâu tóm đất đai tập trung vào tay các "địa chủ mới", bảo vệ người yếu thế và đảm bảo Nhà nước không mất đi công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng nhất để thực hiện an sinh xã hội.

Dưới góc độ chính trị và xã hội, chế độ sở hữu toàn dân là bảo chứng cho công bằng và là công cụ hữu hiệu để khắc phục bất bình đẳng. Đất đai là tài sản công, do đó, phần giá trị gia tăng từ đất - thường do quy hoạch quốc gia, đầu tư hạ tầng hoặc sự phát triển chung của xã hội mang lại - phải được điều tiết thông qua cơ chế địa tô để tái đầu tư vào phúc lợi công cộng như giáo dục, y tế, quốc phòng và hỗ trợ các vùng sâu, vùng xa. Nếu đất đai thuộc sở hữu tư nhân, nguồn lợi khổng lồ này sẽ chỉ chảy vào túi cá nhân các chủ đất, làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo và gây bất ổn xã hội. Hơn nữa, nhờ quyền thống nhất quản lý, Nhà nước có thể giữ vững quỹ đất nông nghiệp, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia - một nhiệm vụ sống còn mà nếu để thị trường tự quyết định, đất lúa sẽ nhanh chóng bị chuyển đổi thành đất đô thị nhằm tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Xét về tính khoa học trong quản trị quốc gia, sở hữu toàn dân cho phép Nhà nước tối ưu hóa nguồn lực để thực hiện các chiến lược phát triển dài hạn. Nhà nước có thể chủ động quy hoạch, thu hồi và giao đất cho các dự án hạ tầng chiến lược như đường cao tốc, sân bay, khu công nghiệp mà không vấp phải những rào cản cực đoan từ sở hữu tư nhân phân tán. Những sai phạm, khiếu kiện hay tình trạng tham nhũng liên quan đến đất đai phát sinh thời gian qua không bắt nguồn từ bản chất của chế độ sở hữu, mà là hệ quả của những kẽ hở trong công tác thực thi pháp luật và quản lý hành chính. Việc quy kết lỗi cho chế độ sở hữu là một lập luận phiến diện, thiếu căn cứ khoa học, nhằm mục đích phủ nhận vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước.

Thực tiễn 40 năm đổi mới đã minh chứng đanh thép cho tính đúng đắn của con đường này. Dưới chế độ sở hữu toàn dân, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện, bộ mặt đô thị và nông thôn thay đổi căn bản, đóng góp to lớn vào tăng trưởng GDP. Việc thông qua Luật Đất đai năm 2024 là bước tiến quan trọng để tiếp tục cụ thể hóa Hiến pháp, tập trung vào tính công khai, minh bạch và bảo vệ tối đa quyền lợi của người dân. Kiên trì và hoàn thiện chế độ sở hữu toàn dân về đất đai chính là chìa khóa để Việt Nam giữ vững ổn định chính trị, thực hiện công bằng xã hội và tiến tới một nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Mọi luận điệu đòi đa sở hữu về đất đai thực chất chỉ là âm mưu gây xáo trộn xã hội và làm suy yếu sức mạnh quốc gia từ gốc rễ./.