GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH CHÍNH ĐÁNG CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Nhân Trần

   Một số nguy cơ đối với tính chính đáng cầm quyền của Đảng

Trước tiên, nguy cơ từ tính tiên phong trong hệ giá trị của Đảng. Trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức đúng hơn và bổ sung, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trên một loạt vấn đề, chẳng hạn: vấn đề mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, sở hữu tư liệu sản xuất, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa,... Nhờ đó, tư duy lý luận của Đảng ngày càng sâu sắc, nhận thức đúng, thực chất hơn những tư tưởng của các nhà kinh điển mác-xít, đồng thời vận dụng, phát triển cho phù hợp hơn với thực tiễn Việt Nam. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều vấn đề chưa được làm sáng tỏ, như: Xác định chặng đường, bước đi trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta; nội dung, hình thái và hệ tiêu chí đo lường hệ mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, nước phát triển, thu nhập cao; lý luận về một đảng duy nhất cầm quyền trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị... Từ khi đất nước tiến hành công cuộc đổi mới đến nay, các thành tựu trong xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã làm cho hệ giá trị và các chuẩn mực có sự chuyển biến rất lớn. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận của Đảng. Nếu không phát triển sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn Việt Nam thì rất dễ dẫn đến nguy cơ lạc hậu về lý luận. Đặc biệt, một số công cụ (tổ chức hệ thống chính trị, tổ chức bộ máy quyền lực nhà nước, hệ thống Hiến pháp và pháp luật) và phương thức lãnh đạo của Đảng nếu không có những chuyển biến kịp thời nhằm đáp ứng được đòi hỏi của những biến chuyển nhanh chóng trong thời đại mới, có thể sẽ là những rào cản rất lớn cho sự phát triển.

Thứ hai, nguy cơ đến từ hiệu quả của một số quyết sách của Đảng và Nhà nước. Từ Đại hội VI đến nay, nhờ bước đột phá từ đổi mới tư duy, Đảng ta đã đề ra đường lối, chính sách quan trọng trong cả kinh tế và chính trị, vì lợi ích chung, nhờ đó thúc đẩy được sự phát triển, tạo được sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân. Tuy nhiên, hiện nay, một số chủ trương, đường lối của Đảng chưa được triển khai thực hiện tốt, chất lượng, hiệu quả chưa cao, làm suy giảm niềm tin trong một bộ phận nhân dân. Điều này đến từ các nguyên nhân: Tính phản biện trong một số quyết sách chưa cao; việc thể chế hóa và tổ chức thực thi chủ trương, đường lối vẫn là một khâu yếu.

Thứ ba, nguy cơ đến từ tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, quan liêu ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có cả một số cán bộ cao cấp của Đảng. Nghị quyết, kết luận Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, XII và XIII khẳng định, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, những tiêu cực và tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp, cùng với sự phân hóa giàu nghèo và sự yếu kém trong quản lý, điều hành của nhiều cấp, nhiều ngành làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đe dọa sự ổn định, phát triển của đất nước. Nếu những vấn đề này không được khắc phục, sẽ ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước, làm xói mòn tính chính đáng của đảng cầm quyền.

Giải pháp nâng cao tính chính đáng cầm quyền của Đảng

Một là, tiếp tục nâng cao tính dân chủ và khoa học trong quy trình hình thành các quyết sách của Đảng. Những quyết sách quan trọng cần được soạn thảo từ cơ quan tham mưu, tập hợp đội ngũ có trí tuệ cao của Đảng và cần phải được thảo luận một cách kỹ càng; tăng cường ý thức chủ thể và tinh thần trách nhiệm, ý thức về sứ mệnh của đảng viên trong xây dựng Đảng. Để nâng cao tính khả thi của quyết sách, cần “lựa chọn đúng người và kiểm tra công việc thực hiện”, là phải “thiết lập chế độ trách nhiệm cá nhân đối với công việc đang làm”.

Hai là, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Ở Việt Nam, quyền lực chính trị là thống nhất. Vấn đề là, phương thức thực thi quyền lực chính trị của Đảng trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thông qua Nhà nước. Qua hơn 35 năm đổi mới, thực tiễn cầm quyền của Đảng đã được thể hiện cụ thể theo hướng này. Vấn đề đặt ra hiện nay là, một mặt phải vừa bảo đảm sự thống nhất giữa sự lãnh đạo của Đảng và tổ chức thực thi quyền lực quản lý của Nhà nước; mặt khác, phải phân biệt những quyền hạn của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, tránh tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, đùn đẩy trách nhiệm mỗi khi có hậu quả xảy ra. Đây không chỉ là xuất phát từ sự khác nhau trong phương thức thực thi quyền lực của Đảng và quyền lực của Nhà nước trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, mà còn trực tiếp liên quan đến tính minh bạch, rõ ràng, bền vững của các cơ sở hợp pháp cho vị trí, vai trò của đảng cầm quyền.

Ba là, tăng cường tính gương mẫu, nêu gương của đội ngũ cán bộ của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là tăng cường kiểm soát quyền lực. Gương mẫu, nêu gương của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý như một phương thức lãnh đạo của Đảng. Việc xây dựng được đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý tinh thông về chuyên môn, nghiệp vụ, trong sáng về đạo đức là một yêu cầu quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, tình trạng lạm quyền, chuyên quyền, quan liêu, xa dân, tham nhũng, hư hỏng, thậm chí độc đoán của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên còn xảy ra ở nhiều nơi. Nếu không khắc phục được sẽ làm mất niềm tin của nhân dân, làm xói mòn tính chính đáng cầm quyền của Đảng. Nguyên nhân chính là, quyền lực của Đảng chưa được giám sát, kiểm soát một cách chặt chẽ và hiệu quả. Do vậy, về lâu dài, chúng ta phải tạo ra được một cơ chế giám sát, kiểm soát quyền lực của Đảng mang tính khoa học và có hiệu quả. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhiều lần khẳng định: Phải nhốt quyền lực vào trong lồng cơ chế và thể chế. Có như vậy, vấn đề lạm dụng, tha hóa quyền lực của một bộ phận cán bộ có chức, có quyền mới bị kìm chế nhằm củng cố tính chính đáng trong cầm quyền của Đảng. Muốn vậy, cần phải: Bổ sung, hoàn thiện các quy định của Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu tổ chức, cơ quan, đơn vị. Tăng cường các thiết chế giám sát, kiểm soát quyền lực một cách chặt chẽ đối với những cá nhân có quyền lực trong Đảng và Nhà nước. Thực hiện triệt để và nghiêm túc các quy định về xây dựng, chỉnh đốn Đảng của Hội nghị Trung ương 4 khóa XI, XII, XIII, kết hợp với đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Có kế hoạch cụ thể để đào tạo, bồi dưỡng, thử thách cán bộ được quy hoạch, nhất là cán bộ cấp chiến lược để tạo ra các thế hệ lãnh đạo có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín và tín nhiệm trước nhân dân./.