VÌ SAO CÁN BỘ “VỪA VÀO LẠI PHẢI RA NGAY”, “MỚI LÊN ĐÃ
PHẢI XUỐNG GẤP”?
Nhân Trần
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: Cán bộ là cái
gốc của mọi công việc; muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay
kém. Đảng ta xác định công tác cán bộ là khâu “then chốt của then chốt”, quyết
định sự thành bại của cách mạng. Thời gian qua, dư luận xã hội đặc biệt quan
tâm đến công tác cán bộ, công tác nhân sự; đặc biệt trước và sau Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ XIV, bầu cử đại biểu Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp. Đó
là lẽ tự nhiên. Tuy nhiên, cái không tự nhiên là xuất hiện một số cán bộ vừa được
bổ nhiệm, giao trọng trách mới nhưng đã nhanh chóng bị kỷ luật; kể cả cán bộ từng
giữ nhiều chức vụ quan trọng, kinh qua nhiều cương vị lãnh đạo trong hệ thống
chính trị. Có cán bộ với “hồ sơ đẹp” và “bộ sưu tập bằng cấp khủng” lại được bổ
nhiệm “đúng quy trình”, “đủ tiêu chuẩn”; thế mà quyết định bổ nhiệm chưa khô mực
đã “vào lò”! Đành rằng “có vào, có ra, có lên, có xuống” là chuyện bình thường
trong công tác cán bộ nhưng “vừa vào lại phải ra ngay”, “lên chưa ấm ghế đã rớt
đài” hoặc khi bổ nhiệm bất chấp những điều tiếng dư luận để rồi lại “nhanh ra”
vì chính những điều tiếng ấy... thì không còn là chuyện bình thường nữa. Đáng
lo ngại là nếu thực trạng này kéo dài thì uy tín của Đảng, Nhà nước, niềm tin của
Nhân dân sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.
Dư luận xã hội băn khoăn rằng phải chăng do quy trình công
tác cán bộ chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ? Hay do việc thực hiện còn hình thức, nặng
về thủ tục mà thiếu hiệu quả thực chất? Trong khi quy định của Đảng về công tác
cán bộ hiện hành đã chỉ rõ: Cán bộ được bổ nhiệm phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn
về phẩm chất, năng lực và uy tín; đồng thời trải qua quy trình rất chặt chẽ. Bên
cạnh đó, Đảng cũng yêu cầu phải thẩm định chặt chẽ công tác nhân sự, bảo đảm
không để lọt vào cấp ủy cán bộ vi phạm phẩm chất đạo đức, lối sống, có biểu hiện
“tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; khắc phục triệt để tình trạng vừa bổ nhiệm, mới
bầu đã bị xử lý kỷ luật. Vậy nguyên nhân do đâu? Câu trả lời không khó, có thể nhận
thấy đó là:
Thứ nhất, quy trình công tác cán bộ là đúng
nhưng người thực hiện đã để “lọt vào quy hoạch” những cán bộ không đủ phẩm chất,
năng lực. Thực
tế quy trình bổ nhiệm cán bộ được thực hiện với 5 bước chặt chẽ từ việc rà
soát, giới thiệu, thẩm định đến lấy ý kiến và cuối cùng mới là ra quyết định. Song
quy trình chỉ là quy trình, vấn đề ở chỗ người tiến hành quy trình đã để “lọt quy
hoạch”; lựa chọn đầu vào quy trình ấy không đúng người. Nếu gạo (là đầu vào)
hôi mốc, mối mọt thì không thể có cơm (là đầu ra) ngon cho dù có “nấu đúng quy
trình”. Không ít nơi lựa chọn cán bộ còn nặng về cảm tính, thân quen, bằng cấp,
bỏ qua phẩm chất, năng lực; thậm chí có nơi lợi dụng quy trình công tác cán bộ để
hợp thức hóa sự lựa chọn là những trường hợp 5C, 6C, 5Đ[1], bất
chấp sự dị nghị của dư luận. Muốn chọn đúng cán bộ không thể chỉ dựa vào quan hệ,
hồ sơ. Cần có tiêu chí và cơ chế để thẩm tra phẩm chất, đạo đức, lối sống, tư
tưởng chính trị cán bộ một cách khách quan, chính xác. Tuyển chọn cán bộ không
được thiên vị mà phải lựa chọn những người thật sự có đức, có tài. Việc cán bộ “vừa
lên sân khấu” đã “rớt đài chính trị” là biểu hiện của việc chọn người chưa đúng;
“đúng quy trình” không đồng nghĩa với “chọn người đúng”.
Thứ hai, về mặt cá nhân vẫn còn cán bộ có
“đủ tiêu chuẩn” nhưng “thiếu phẩm chất”. Đó là những người
có “hồ sơ đẹp”, “bằng cấp đủ”, thậm chí “rất khủng” nhưng lại thiếu phẩm chất đạo
đức cách mạng và năng lực thực tiễn. Không thể “cân, đong, đo, đếm” phẩm chất,
năng lực cán bộ bằng hồ sơ, bằng cấp, quan hệ. Bằng cách “đánh bóng” bản
thân, nắm bắt tâm lý cấp trên, lợi dụng kẽ hở, nhiều cán bộ đã “lách mình” qua
các quy trình được xem là rất chặt chẽ, leo lên những vị trí trong quy hoạch. Thay
vì phấn đấu rèn luyện bằng sự học tập, tư dưỡng thì một số cán bộ chọn cách “tô
vẽ”, chỉnh sửa hồ sơ, xây dựng quan hệ, tạo dựng hình ảnh, hợp thức hóa tiêu chí
để “vượt qua cửa ải” theo cách nịnh bợ cấp trên, tránh va chạm để lấy lòng tổ
chức, luôn xuất hiện với “phong thái” giản dị, sâu sát, chăm lo cơ sở... Tuy
nhiên, đằng sau “tấm mặt nạ” đó là sự yếu kém về phẩm chất, đạo đức, năng lực.
Và khi những người này được bổ nhiệm thì quyền lực sẽ bị thao túng, bị biến
thành công cụ của cá nhân để thực hiện mục đích tư lợi. Đủ tiêu chuẩn chỉ là điều
kiện cần; đủ phẩm chất, năng lực, đặc biệt là đạo đức và lý tưởng cách mạng mới
là điều kiện đủ. Cán bộ phải vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ của
Nhân dân như Bác Hồ đã chỉ ra. Chỉ khi tiêu chuẩn và phẩm chất song hành, đội
ngũ cán bộ mới thật sự là “gốc của mọi công việc”. Vấn đề là vì sao những người
thiếu phẩm chất, năng lực vẫn “qua mắt” được cả tập thể cấp ủy, tổ chức đảng với
hệ thống quy trình được xem là rất chặt chẽ? Rất dễ hiểu bởi thẩm quyền quyết định
nhân sự thuộc về tập thể cấp ủy nhưng vai trò người chủ trì và bí thư cấp ủy là
rất lớn; khi cán bộ đã được người chủ trì, bí thư cấp ủy “chọn mặt gửi vàng”
thì các thành viên khác trong tập thể, ủy viên cấp ủy thường sẽ phải ủng hộ mà
thôi.
Thứ ba, tiến hành một số khâu của công tác
cán bộ thiếu thận trọng, bỏ qua dấu hiệu vi phạm. Thực tế
có không ít cán bộ “lọt quy hoạch” để “leo lên cao” dù trước đó đã có các dấu
hiệu vi phạm, đã “lộ diện”. Đó là hệ quả của việc tiến hành một số khâu của
công tác cán bộ không đúng mục đích mà có biểu hiện tư lợi, lợi ích nhóm.
Vậy ai là người chịu trách nhiệm khi để người không xứng đáng bước vào
hàng ngũ lãnh đạo? Việc điều động cán bộ chủ trì sang vị trí mới là một biện
pháp tạo thuận lợi, mở đường cho các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra,
thanh tra, điều tra những dấu hiệu vi phạm, sai phạm nơi cán bộ đó công tác.
Tuy nhiên, khi những lời hứa, lời chúc mừng tốt đẹp trong lễ trao quyết định bổ
nhiệm vừa dứt chưa lâu mà cán bộ đã nhận thông báo điều chuyển đến vị trí khác
thì sẽ không tránh khỏi sự hoài nghi của dư luận về chất lượng cán bộ và công
tác cán bộ. Công tác cán bộ không đơn thuần là việc chọn người mà là nhiệm
vụ bảo vệ nền tảng chính trị, bảo vệ lòng tin của Nhân dân. Mỗi quyết định bổ
nhiệm không chỉ mang tính hành chính mà là sự gửi gắm kỳ vọng và niềm tin. Vậy
nên, không ít cán bộ từng có vi phạm vẫn tiếp tục được đưa vào quy hoạch thì đó
là lỗ hổng, sự thiếu thận trọng khi tiến hành.
Thứ tư, khâu đánh giá cán bộ vẫn còn những
biểu hiện chưa đúng thực chất. Đánh giá cán bộ là khâu mở đầu
nhưng cũng là cái gốc của công tác cán bộ. Cái khó chính là nằm ở việc kết hợp
hài hòa giữa quy trình và thực chất, giữa trách nhiệm và tình cảm, giữa lâu dài
và trước mắt, giữa định tính và định lượng... Đánh giá cán bộ là đánh giá con
người và đó là điều không hề đơn giản. Bởi vậy, khi nào việc đánh giá trở nên
khách quan, chính xác, công tâm, đúng người thì mới loại bỏ được tình trạng “đúng
quy trình, đủ tiêu chuẩn, nhưng vẫn bổ nhiệm sai người”. Đánh giá đúng cán bộ tức
là chọn đúng người để giao việc. Hiện nay, vẫn còn nặng về lý lịch, bằng cấp,
phiếu tín nhiệm hình thức. Việc lấy ý kiến thường chỉ mang tính chất hình thức.
Tự đánh giá, tự kiểm điểm thì đã biến thành “tự khen”, ca ngợi ưu điểm, thành
tích của nhau; trong khi khuyết điểm thì nêu qua loa, đại khái, chung chung như
“có lúc còn nóng nảy”, “còn e dè, nể nang”. Tập thể cấp ủy, tổ chức đảng có nơi
né tránh va chạm, ngại đấu tranh làm những biểu hiện lệch chuẩn ngày càng phổ
biến hơn.
Thứ năm, chưa chủ động đấu tranh ngăn chặn,
loại bỏ các biểu hiện tiêu cực trong công tác cán bộ. Đó là những
hiện tượng “chạy chức, chạy quyền, chạy quy hoạch”, “vây cánh, thân quen”. Chưa
chấm dứt tình trạng “nâng đỡ không trong sáng”, “bổ nhiệm theo địa chỉ”. Bên cạnh
đó vẫn còn các biểu hiện tiếp tay, dung túng hoặc thỏa hiệp vì thân quen trong
tiến hành. Vì vậy phải nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, lòng trung
thành với Đảng và trách nhiệm trước Nhân dân của người làm công tác cán bộ; thực
hiện nghiêm Quy định số 114-QĐ/TW ngày 11/7/2023 của Bộ Chính trị về
kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ
chính là một công cụ quan trọng để thực hiện điều đó. Việc ngăn chặn biểu hiện
tiêu cực trong công tác cán bộ không thể chỉ bằng lời nói, khẩu hiệu mà là quá
trình đấu tranh nghiêm khắc, bền bỉ, kiên trì; kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”,
lấy xây làm chính, là nền tảng. Chỉ khi nào người làm công tác cán bộ thực sự đặt
lợi ích của Đảng, của Tổ quốc, của Nhân dân lên trên hết, trước hết và cán bộ
được bổ nhiệm có đủ cả tâm, tầm, trí thì mới là “chọn đúng người, trao đúng việc”,
khắc phục được tình trạng cán bộ “vừa vào lại phải ra ngay”, “mới lên đã phải
xuống gấp”; qua đó xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, đáp ứng yêu cầu xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét