HIỂU SAI, NGỘ NHẬN RỒI PHÊ PHÁN VỀ XÃ, PHƯỜNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

NMT

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, có ý kiến cho rằng, việc đề xuất mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” ở Việt Nam là một bước đi đi ngược xu thế. Tuy nhiên, cách nhìn này xuất phát từ một ngộ nhận: đồng nhất chủ nghĩa xã hội với những khuôn mẫu cũ, thay vì hiểu nó như một hệ giá trị đang được hiện thực hóa bằng những phương thức quản trị mới và những giá trị thực trong đời sống xã hội. Thực chất, việc xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa không phải là quay lại quá khứ, mà là cách cụ thể hóa định hướng phát triển lấy con người làm trung tâm trong điều kiện hiện đại. 

Cốt lõi của chủ nghĩa xã hội không nằm ở hình thức tổ chức cứng nhắc hay các biện pháp hành chính đơn thuần, mà ở mục tiêu giải quyết những mâu thuẫn phát sinh trong quá trình phát triển, đặc biệt là khoảng cách giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng, bình đẳng xã hội. Nếu tăng trưởng không đi kèm phân phối hợp lý, xã hội sẽ tích tụ bất bình đẳng; nếu phát triển kinh tế mà bỏ qua chất lượng sống, con người sẽ không được giải phóng thực sự. Vì vậy, luận điểm trung tâm cần được nhìn nhận rõ: mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” chính là cách đưa những giá trị đó xuống cấp gần dân nhất, nơi chính sách không còn là khẩu hiệu mà trở thành trải nghiệm cụ thể của người dân, để người dân cảm nhận trực tiếp trong các hoạt động hằng ngày.

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam hướng tới là một xã hội trong đó người dân không chỉ là đối tượng phục vụ, mà là chủ thể của quá trình phát triển. Điều này chỉ có ý nghĩa khi được thể hiện trong đời sống hằng ngày: người dân tiếp cận dịch vụ công thuận tiện hơn, được bảo đảm an sinh, sống trong môi trường an toàn và minh bạch. Nếu những giá trị như dân chủ, công bằng hay văn minh chỉ tồn tại ở tầm vĩ mô mà không được cảm nhận ở cấp cơ sở, thì bản thân mô hình phát triển sẽ khó thuyết phục.

Chính vì vậy, việc thí điểm hoặc đề xuất các mô hình quản trị như “xã, phường xã hội chủ nghĩa” cần được nhìn như một bước đi tất yếu. Đây là cấp quản trị gần dân nhất, nơi hiệu quả của chính sách được kiểm chứng trực tiếp. Khi một xã/phường có thể giải quyết thủ tục hành chính nhanh gọn qua dịch vụ công trực tuyến, người dân không phải đi lại nhiều lần, thậm chí không cần đi lại; khi dữ liệu dân cư được số hóa đồng bộ, việc xác nhận giấy tờ, đăng ký dịch vụ trở nên đơn giản hơn; khi hệ thống phản ánh hiện trường được vận hành hiệu quả, các vấn đề về trật tự đô thị hay môi trường được xử lý kịp thời. Những thay đổi này không mang tính khẩu hiệu, mà là minh chứng cụ thể cho việc quản trị hiện đại gắn với mục tiêu vì con người.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, cải cách hành chính và chuyển đổi số đang tạo ra những chuyển biến rõ rệt ở cấp cơ sở. Việc triển khai căn cước công dân gắn chip, tích hợp dữ liệu vào các nền tảng số đã giúp nhiều thủ tục được rút ngắn đáng kể. Các cổng dịch vụ công trực tuyến cho phép người dân nộp hồ sơ, theo dõi tiến độ xử lý ngay tại nhà. Nhiều địa phương đã áp dụng ứng dụng phản ánh hiện trường, qua đó người dân có thể gửi kiến nghị về hạ tầng, vệ sinh môi trường, trật tự đô thị và nhận phản hồi nhanh chóng. Những ví dụ này cho thấy, khi công nghệ được kết hợp với một định hướng quản trị đúng đắn, hiệu quả mang lại không chỉ là tiện lợi mà còn là sự minh bạch và niềm tin.

Trong bối cảnh toàn cầu, không có quốc gia nào phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Một mô hình hiệu quả phải đồng thời bảo đảm nhiều trụ cột: kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường. Điều này cũng chính là điểm gặp nhau giữa xu thế phát triển hiện đại và các giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội. Khi các chính sách an sinh được chú trọng, khi môi trường sống được bảo vệ, khi hệ thống quản trị trở nên minh bạch và hiệu quả hơn, thì đó không chỉ là yêu cầu của thời đại, mà còn là biểu hiện cụ thể của một xã hội hướng tới con người.

Tựu trung lại, vấn đề không nằm ở tên gọi của mô hình, mà ở giá trị thực chất mà nó mang lại. Một mô hình quản trị nếu giúp người dân sống tốt hơn, được phục vụ tốt hơn và có nhiều cơ hội phát triển hơn, thì tự thân nó đã chứng minh tính đúng đắn. Trong kỷ nguyên mới, điều cần thiết không phải là tranh luận về khái niệm, mà là nhìn vào kết quả cụ thể trong đời sống. Và chính ở cấp cơ sở, nơi gần dân nhất, những giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội mới thực sự được kiểm chứng và hiện thực hóa./.