PHẢN BÁC LUẬN ĐIỆU CỐ TÌNH XUYÊN TẠC CỦA HRW

Hoa Súng

Mới đây, trong Báo cáo thế giới năm 2026 (World Report 2026), tổ chức Human Rights Watch (HRW) tiếp tục đưa ra những đánh giá tiêu cực về tình hình nhân quyền tại Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực tự do ngôn luận, báo chí và không gian mạng. Với việc viện dẫn một số vụ án hình sự liên quan đến phát ngôn trên mạng xã hội và gọi các bị cáo là “nhà hoạt động”, “nhà báo độc lập” hoặc “tù nhân chính trị”, HRW cho rằng Việt Nam “hình sự hóa tự do ngôn luận”. Đây là luận điệu cố tình xuyên tạc, bóp méo tình hình tự do ngôn luận, tự do báo chí ở Việt Nam, cần đấu tranh bác bỏ.

Trước hết, cần khẳng định rằng: quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn luận, luôn được Đảng, Nhà nước Việt Nam tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm bằng hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện. Hiến pháp năm 2013 đã quy định rõ: công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Đồng thời, Việt Nam đã phê chuẩn, gia nhập hầu hết các công ước cơ bản của Liên hợp quốc về quyền con người, trong đó có Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị. Những cam kết của Việt Nam đã được cụ thể hóa bằng nhiều đạo luật và chính sách phù hợp với điều kiện của đất nước.

Thực tiễn phát triển của Việt Nam trong những năm qua đã minh chứng rõ nét cho việc bảo đảm quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn luận, luôn gắn liền với ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống Nhân dân. Những thành tựu về xóa đói, giảm nghèo, mở rộng tiếp cận giáo dục, y tế, thông tin,… đã tạo nền tảng vững chắc để người dân được thụ hưởng đầy đủ hơn các quyền cơ bản của mình.

Bên cạnh đó, với gần 780 cơ quan báo chí đang hoạt động thường xuyên, đóng vai trò quan trọng trong phản biện xã hội và giám sát quyền lực. Nhiều vụ việc tiêu cực, sai phạm nghiêm trọng bị phát hiện, xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự từ báo chí và dư luận xã hội. Mặt khác, không gian mạng tại Việt Nam hiện nay đang phát triển hết sức năng động, với hàng trăm triệu tài khoản sử dụng mạng xã hội trong nước sử dụng các nền tảng số để trao đổi thông tin, bày tỏ ý kiến, sáng tạo nội dung. Hàng loạt ý kiến đa chiều về các vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội được đăng tải công khai trên báo chí, mạng xã hội, diễn đàn trực tuyến. Điều này cho thấy quyền tự do ngôn luận không chỉ được ghi nhận trên giấy tờ mà còn được thực thi rộng rãi trong đời sống xã hội.

Với những kết quả, thành tựu đó, Việt Nam đã tái đắc cử lần 3 trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026 - 2028 (lần 1 trúng cử nhiệm kỳ 2014 - 2016, lần 2 trúng cử nhiệm kỳ 2023 - 2025). Điều này cho thấy sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với những cam kết, nỗ lực và thành tựu của Việt Nam trong thúc đẩy và bảo vệ các quyền con người, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân. Đồng thời, đó còn là sự thừa nhận vai trò và đóng góp của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác về bảo đảm quyền con người trên phạm vi thế giới.

Tuy nhiên, không riêng ở Việt Nam mà bất kỳ quốc gia nào, quyền tự do ngôn luận không phải là quyền tuyệt đối, không bị giới hạn. Việc thực thi quyền này phải đặt trong khuôn khổ pháp luật, nhằm bảo đảm hài hòa giữa quyền cá nhân với lợi ích của cộng đồng, quốc gia, dân tộc. Đây là nguyên tắc phổ quát, được chính Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị thừa nhận khi cho phép các quốc gia áp dụng những biện pháp cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự công cộng, đạo đức xã hội và quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Thực tế cho thấy, những trường hợp bị xử lý theo pháp luật tại Việt Nam thời gian qua không phải vì họ “bày tỏ quan điểm” một cách ôn hòa, mà vì đã lợi dụng quyền tự do ngôn luận để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, như tuyên truyền chống Nhà nước, kích động bạo lực, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, hoặc phát tán thông tin sai sự thật gây hoang mang trong xã hội.

Vì vậy, việc HRW quy kết Việt Nam “hình sự hóa tự do ngôn luận” thực chất là sự đánh tráo khái niệm, cố tình đồng nhất giữa hành vi vi phạm pháp luật với việc thực thi quyền tự do ngôn luận. Đây không chỉ là sự xuyên tạc thực tế, mà còn nhằm mục đích gây sức ép, can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia có chủ quyền, phục vụ ý đồ vận động quốc tế với mục đích đen tối, cần bị vạch trần, bác bỏ./.