SỰ XUẤT HIỆN CỦA ĐƯỜNG LỐI NGOẠI GIAO HIỆN ĐẠI MANG ĐẬM BẢN SẮC “CÂY TRE VIỆT NAM”

                                                     

                                                                                    Nhân Trần

“Ngoại giao cây tre” là thuật ngữ mô tả phong cách ngoại giao Việt Nam hiện đại do Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng khái quát và đặt tên. Thuật ngữ ngoại giao “cây tre Việt Nam” được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đề cập lần đầu tiên tại Hội nghị ngoại giao lần thứ 29 với chủ đề “Nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế - Thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XII” ngày 22/8/2016. Trong bài phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Tổng Bí thư đã nêu rõ bài học kiên trì về nguyên tắc, linh hoạt về sách lược trong công tác ngoại giao. “Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, hoạt động đối ngoại đã làm nên nhiều thành tích vẻ vang, xây dựng nên một trường phái ngoại giao độc đáo, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam” - mềm mại mà cứng cỏi, nhân ái mà quật cường, biết nhu biết cương, biết thời biết thế, biết mình biết người, thể hiện tâm hồn và khí phách của dân tộc Việt Nam”. Tại Hội nghị đối ngoại toàn quốc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng ngày 14/12/2021, Tổng Bí thư tiếp tục nhấn mạnh, làm sâu sắc thêm trường phái ngoại giao mang bản sắc “cây tre Việt Nam”. Trên cơ sở vận dụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa và phát huy truyền thống, bản sắc đối ngoại, ngoại giao và văn hóa dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới và tư tưởng tiến bộ của thời đại, chúng ta đã xây dựng nên một trường phái đối ngoại và ngoại giao rất đặc sắc và độc đáo của thời đại Hồ Chí Minh, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”, “gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển”. Tại Hội nghị ngoại giao lần thứ 32 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, vững mạnh, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng” ngày 19/12/2023, Tổng Bí thư chỉ đạo ngành ngoại giao tiếp tục phát triển nền ngoại giao hiện đại, vững mạnh toàn diện, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, đúc kết thực tiễn từ lịch sử, tiếp thu sáng tạo tinh hoa thế giới, Tổng Bí thư đã đúc kết thành đường lối, sách lược trong cuốn sách “Xây dựng và phát triển nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”.

Khi phân tích về lý do lấy cây tre làm biểu tượng cho trường phái ngoại giao của Việt Nam, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đưa ra các lý do bao gồm “gốc”, “thân”, “cành” và “đặc tính” của cây tre. Trong lý do về “gốc” đầu tiên, Tổng Bí thư cho rằng gốc của loài cây này thường quyện vào làm một mang ý nghĩa của sự đoàn kết. Và “gốc có vững thì thân mới chắc; cành mới tốt tươi, xum xuê, uyển chuyển được”. Về “thân”, Tổng Bí thư cho rằng đây là biểu tượng của sự hòa hiếu, bang giao nhưng quật cường, khiêm tốn mà không khoa trương. Về “cành”, Tổng Bí thư luận giải đó là sự linh hoạt, sáng tạo, mềm dẻo, uyển chuyển trong biện pháp, sách lược triển khai cụ thể. Về “đặc tính” thì đó là biểu tượng cho sự dễ thích nghi, vượt qua sóng gió, bão tố, phong ba của loài cây này, vững chãi vì “sống kết thành bụi, thành lũy, thành rừng”.

Ngoài ra, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng còn khái quát các bài học cho nền ngoại giao “cây tre Việt Nam”: Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại; xử lý hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích quốc gia - dân tộc và nghĩa vụ, trách nhiệm quốc tế. Kiên định nguyên tắc và linh hoạt về sách lược. Xây dựng sự đoàn kết, đồng thuận trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Bài học về công tác xây dựng tổ chức bộ máy và công tác cán bộ. Bài học về sự lãnh đạo thống nhất, tuyệt đối của Đảng, sự quản lý tập trung của Nhà nước./.