QUÁ TRÌNH VẬN DỤNG, CỤ THỂ HÓA QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG

Trong quá trình vận dụng, cụ thể hóa quan điểm của Đảng về chuẩn mực đạo đức cách mạng, Chỉ thị số 06-CT/TW, ngày 7/11/2006 của Bộ Chính trị về tổ chức thực hiện Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” (Chỉ thị 06-CT/TW) có ý nghĩa rất quan trọng. Trong đó có nội dung được Đảng đề ra là: “Các cơ quan, đơn vị xây dựng tiêu chuẩn đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên, công chức để phấn đấu thực hiện phù hợp với tình hình từng cơ quan, đơn vị”.

Trong nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng, nhiều chuẩn mực đạo đức cách mạng đã được đưa vào các luật; một số bộ, ngành cũng ban hành bộ chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử; một số nơi đã xây dựng các quy định, quy chế, quy ước cụ thể trong thực hiện các tiêu chuẩn đạo đức theo yêu cầu của Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.   

Đặc biệt, việc xây dựng, bổ sung chuẩn đạo đức của cán bộ, đảng viên có sự chuyển biến mạnh mẽ khi Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 03-CT/TW, ngày 14/5/2011 về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” (Chỉ thị 03); Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 1973/CT-TTg, ngày 7/11/2011 về “Tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và Ban Bí thư ban hành Quy định số 101-QÐ/TW, ngày 7/6/2012 về “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp”.

Để triển khai Chỉ thị 03, Ban Bí thư đã ban hành Kế hoạch số 03-KH/TW, xác định rõ nội dung và phương thức thực hiện. Theo đó, các cấp uỷ đảng rà soát, bổ sung, chỉ đạo thực hiện những chuẩn mực đạo đức theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh của cán bộ, đảng viên ở địa phương, cơ quan, đơn vị. Tại Kế hoạch này, Ban Bí thư giao Ban Tuyên giáo Trung ương bổ sung hướng dẫn về việc xây dựng và tổ chức thực hiện những chuẩn mực đạo đức; các cấp uỷ, ban cán sự đảng, đảng đoàn rà soát, bổ sung, xây dựng xong chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên trong ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị mình theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Thực hiện nhiệm vụ được giao, ngày 25/11/2011, Ban Tuyên giáo Trung ương đã ban hành Hướng dẫn số 25-HD/BTGTW về “Bổ sung và tổ chức thực hiện chuẩn mực đạo đức theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, xác định những chuẩn mực đạo đức cần bổ sung và tổ chức thực hiện: 1) Sống có lý tưởng, vì nước, vì dân, vì con người, vì xã hội. 2) Cần, kiệm, liêm, chính, chí, công, vô tư. Trách nhiệm với công việc. 3) Trung thực, tự trọng, trong sáng, giản dị, khiêm tốn. 4) Tôn trọng luật pháp, kỷ cương. 5. Đoàn kết, nhân ái. 6) Suốt đời phấn đấu, rèn luyện, học tập. 7) Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Từ sau Đại hội XI của Đảng, việc xây dựng và thực hiện chuẩn mực đạo đức cách mạng có sự gắn bó chặt chẽ với các quy định của Đảng về trách nhiệm nêu gương, đặc biệt là Quy định số 101-QÐ/TW, ngày 7/6/2012 của Ban Bí thư về “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp”.

 Thực hiện Chỉ thị, Quy định, Kế hoạch và Hướng dẫn nêu trên, các bộ, ngành đã triển khai xây dựng, bổ sung và ban hành các chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, người lao động theo ngành, lĩnh vực; các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương tích cực lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan đơn vị trên địa bàn rà soát, bổ sung, xây dựng và tổ chức thực hiện các chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên và nhân dân theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngày 15/5/2016, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” (Chỉ thị 05), đặt ra nhiệm vụ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ ở từng địa phương, cơ quan, đơn vị với phương châm “sát chức năng, nhiệm vụ, ngắn gọn, dễ nhớ, dễ thực hiện và đánh giá việc thực hiện”. Tiếp đó, ngày 25/7/2016, Ban Bí thư ban hành Kế hoạch số 03-KH/TW về thực hiện Chỉ thị số 05; Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 27/CT-TTg, ngày 8/9/2016 về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 08-QĐi/TW, ngày 25/10/2018 về “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương; Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định số 1847/QĐ-TTg, ngày 27/12/2018, phê duyệt “Đề án Văn hóa công vụ”.

Thực hiện các Chỉ thị, Kế hoạch, Quy định và Đề án nêu trên, các bộ, ngành, tổ chức ở Trung ương và địa phương đã tích cực rà soát, xây dựng, công bố và tổ chức thực hiện các chuẩn mực về đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ; các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương bám sát các văn bản của Đảng, Nhà nước, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ của các ban, bộ, ngành để lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan đơn vị trên địa bàn rà soát, bổ sung, xây dựng các chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong thời gian thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, đặc biệt là sau khi Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 01-KL/TW, ngày 18/5/2021 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và Ban Chấp hành Trung ương ban hành Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021 về “Đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá"”, các ban, bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, xây dựng, ban hành chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Việc vận dụng, cụ thể hóa chuẩn mực đạo đức cách mạng, nhất là trong xây dựng và thực hiện đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ trong thời gian qua đã đem lại nhiều chuyển biến tích cực trên thực tiễn, góp phần giúp cho đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức nâng cao nhận thức, điều chỉnh thái độ, hành vi theo các chuẩn mực đạo đức trong thực hiện nhiệm vụ và trong các mối quan hệ xã hội; góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, đặc biệt là xây dựng Đảng về đạo đức; thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, xây dựng môi trường văn hóa công sở;...

Mặc dù đã đạt được những kết quả quan trọng, nhưng quá trình rà soát, bổ sung, xây dựng và tổ chức thực hiện chuẩn mực đạo đức của các ban, bộ, ngành, địa phương trong những năm qua gặp không ít khó khăn, vướng mắc do phải phải căn cứ vào nhiều văn bản lãnh đạo của Đảng, nhiều văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, nhiều văn bản của các ban, bộ, ngành Trung ương; các văn bản này được ban hành vào nhiều giai đoạn khác nhau. Quy định về chuẩn mực đạo đức của một số địa phương, cơ quan, đơn vị có nhiều nội dung, nhiều tiêu chí; một số nơi còn chung chung, thiếu tính hệ thống, không rõ về tiêu chí, gây không ít khó khăn cho việc thực hiện, giám sát, kiểm tra, đánh giá,...

Hoằng Tháo