QUAN ĐIỂM ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG VỀ BẢO ĐẢM AN NINH CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM (KỲ 2)

                                                                                                    Nhân Trần

2. Quan điểm của Đảng về bảo đảm an ninh con người

 

Ở Việt Nam, an ninh con người được hiểu là trạng thái người dân được sống ổn định, an toàn, không bị đe dọa bởi các nguy cơ xâm hại. Bảo vệ an ninh con người là bảo đảm và thực thi đầy đủ các quyền con người, quyền cơ bản của công dân theo quy định của pháp luật, bảo đảm mọi người dân được sống ấm no, tự do, hạnh phúc trong một môi trường xã hội trật tự, kỷ cương, an ninh, an toàn, lành mạnh. Tư duy mới của Đảng về an ninh con người được đề cập và giải quyết một cách hệ thống, đồng bộ trong Văn kiện Đại hội XIII; đó là:

 

Một là, Đảng nhận thức và phân định rõ mối quan hệ giữa an ninh quốc gia với an ninh con người. Từ sự ra đời của khái niệm an ninh con người dẫn đến những thay đổi quan trọng trong nhận thức về an ninh quốc gia. Theo cách hiểu truyền thống, an ninh nói chung đồng nghĩa với an ninh quốc gia, trong đó quốc gia là chủ thể cần được bảo vệ. Nay theo cách hiểu mới, con người và xã hội trở thành chủ thể chính của an ninh và phải được ưu tiên bảo vệ. Bên cạnh đó, nếu như an ninh truyền thống đề cao các mối đe dọa đến từ những vấn đề chính trị, quân sự; đó là sự xâm phạm chế độ chính trị và độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia. An ninh theo cách hiểu mới tập trung vào các mối đe dọa phi truyền thống như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, bệnh dịch, tội phạm, khủng bố... trực tiếp tác động đến con người và xã hội. Vì thế, theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII, an ninh quốc gia của Việt Nam được mở rộng hơn và trong tình hình mới bao gồm ba bộ phận chủ yếu cấu thành là an ninh chính trị, an ninh xã hội, an ninh con người. An ninh chính trị được hiểu là sự ổn định và phát triển vững chắc của chế độ chính trị - xã hội xã hội chủ nghĩa; sự bất khả xâm phạm các quyền cơ bản của quốc gia - dân tộc Việt Nam. An ninh chính trị là bộ phận chủ yếu, quan trọng nhất của an ninh quốc gia, quyết định sự tồn vong của quốc gia - dân tộc. An ninh xã hội theo nghĩa rộng là trạng thái xã hội trật tự, kỷ cương, phát triển thịnh vượng trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Còn theo nghĩa hẹp an ninh xã hội bao hàm các khía cạnh như sự đồng thuận xã hội (ít có mâu thuẫn, xung đột); sự an toàn của xã hội (ít tội phạm, tệ nạn xã hội; trật tự an toàn giao thông được đảm bảo); an ninh môi trường (môi trường sống không bị ô nhiễm, bảo đảm an toàn thực phẩm); an sinh xã hội (giảm nghèo đói, có việc làm, chăm sóc sức khỏe tốt)… và đây là nội hàm chủ yếu quyết định an ninh con người. Như vậy, an ninh xã hội là mục tiêu quan trọng trong định hướng phát triển đất nước, là biểu hiện bên ngoài phản ánh sự vững mạnh của chế độ chính trị - xã hội, là bộ mặt của quốc gia và an ninh quốc gia; còn an ninh con người là nội dung cốt lõi, thực chất nhất của an ninh xã hội. Diễn đạt gọn lại thì an ninh con người là bộ phận quan trọng cấu thành an ninh quốc gia; thực hiện an ninh con người là bảo đảm tốt an ninh quốc gia và sự phát triển bền vững, hài hòa của đất nước. Nhận thức, tư duy này đã được Đại hội XIII khẳng định, làm rõ trên cơ sở bổ sung, phát triển và làm sâu sắc hơn nội hàm của an ninh quốc gia.

 

Hai là, lấy nhân tố con người, an ninh con người làm trung tâm của mọi hoạt động. Trên cơ sở xác định an ninh con người là bộ phận quan trọng cấu thành an ninh quốc gia, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã nhận thức sâu sắc và đặt con người ở vị trí trung tâm trong hoạch định đường lối, chiến lược, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đó là luôn đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân trong chiến lược phát triển đất nước. Mọi sự phát triển là do con người, vì con người, cho con người, tạo điều kiện phát triển toàn diện con người. Và từ việc nhận thức đúng vai trò trung tâm của con người trong chiến lược phát triển bền vững đất nước; Đảng tiếp tục khẳng định mục tiêu của bảo đảm an ninh con người là tất cả vì con người, để phát triển toàn diện con người; chú trọng an ninh, an toàn là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong cuộc sống của người dân. Từ đó, xác định phương hướng chủ động phòng ngừa là chính để kịp thời ứng phó có hiệu quả với các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, an ninh mạng đe dọa đến an ninh, an toàn của con người. Như vậy, đến Đại hội XIII tư duy về bảo đảm an ninh con người vừa là mục tiêu phấn đấu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định chính trị xã hội, xây dựng và phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc chính thức được khẳng định nhất quán.

 

Ba là, bảo đảm an ninh con người được xác định là nội hàm mục tiêu bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Bảo đảm an ninh con người luôn gắn chặt với bảo vệ độc lập chủ quyền, chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa, an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội… trong một chỉnh thể thống nhất biện chứng; bảo vệ nội dung này là cơ sở, điều kiện, kết quả để bảo vệ nội dung khác và ngược lại. Định hướng phát triển đất nước đến năm 2030, Đảng chỉ rõ giữ vững an ninh chính trị, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, an ninh con người, an ninh kinh tế, an ninh mạng, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương. Nội hàm mục tiêu bảo vệ Tổ quốc được Đại hội XIII khẳng định là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa, nền văn hoá và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hoà bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, an ninh con người; xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh để phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Như vậy, bảo vệ Tổ quốc suy đến cùng chính là để bảo đảm an ninh con người, bảo vệ cuộc sống của người dân, bảo đảm cho từng người dân được sống ấm no, tự do, hạnh phúc, an toàn trong một xã hội trật tự, kỷ cương, lành mạnh. Đây là quan điểm nhân văn, tiến bộ của Đảng, luôn đặt con người vào vị trí trung tâm, là chủ thể, vừa là mục tiêu, vừa động lực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Thực tiễn thời gian qua, nhất là trong ứng phó với thảm họa, thiên tai, lũ lụt, phòng, chống, kiểm soát đại dịch COVID - 19 trên khắp mọi miền đất nước với tinh thần không để ai bị bỏ lại ở phía sau là những minh chứng rõ nét cho sự phát triển tư duy mới này.

Bốn là, bảo đảm an ninh con người trên cơ sở tạo ra những điều kiện vật chất, tinh thần tốt nhất để con người có cuốc sống bình yên, hạnh phúc và cơ hội phát triển. Thực hiện tốt chính sách xã hội, bảo đảm an sinh và phúc lợi xã hội, an ninh con người, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản lý phát triển xã hội, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân. Tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững. Phát triển hệ thống bảo hiểm xã hội linh hoạt, đa dạng, đa tầng, hiện đại. Bảo đảm cung cấp và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhất là đối với người nghèo, người yếu thế dễ bị tổn thương trong xã hội, quan tâm chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của Nhân dân. Phát huy tính tích cực chính trị - xã hội, quyền và trách nhiệm của công dân; giải phóng mọi tiềm năng, sức mạnh, khả năng sáng tạo của Nhân dân. Khơi dậy tinh thần và ý chí, quyết tâm phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; dân tộc cường thịnh, trường tồn; phát huy giá trị văn hoá, sức mạnh con người Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Phát huy tối đa nhân tố con người, coi con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất và mục tiêu của sự phát triển. Phải có cơ chế, chính sách phát huy tinh thần cống hiến vì đất nước; mọi chính sách của Đảng, Nhà nước đều phải hướng vào nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và hạnh phúc của Nhân dân… (Còn nữa).