KHÔNG THAM GIA LIÊN MINH QUÂN SỰ LÀ

CHÍNH SÁCH QUỐC PHÒNG ĐÚNG ĐẮN CỦA VIỆT NAM

          Nhân Trần

Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất trên thế giới không tham gia liên minh quân sự và liên minh quân sự không phải là phương thức tối ưu để bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đây là quan điểm, chính sách nhất quán và sự khẳng định đó dựa trên một số cơ sở là:

Thứ nhất, liên minh quân sự tuy là một vấn đề khá phổ biến với nhiều nước nhưng luôn bao hàm cả hai mặt tích cực và tiêu cực. Tính khách quan, hai mặt của liên minh quân sự luôn đan xen, chuyển hóa lẫn nhau, tác động trực tiếp đến giữ vững độc lập, tự chủ của các nước. Trong đó, mặt tích cực, liên minh quân sự có thể làm gia tăng sức mạnh quân sự, quốc phòng; tạo sự chuyển hóa về thế trận và lực lượng quân sự trên chiến trường để thực hiện các chiến lược, chiến dịch quân sự cả tiến công và phòng ngự; tạo thêm uy tín, vị thế đối với các nước tham gia. Tuy nhiên, mặt trái của liên minh quân sự trực tiếp gia tăng căng thẳng, sự đối đầu giữa các nước trong và ngoài liên minh, nhất là khi giữa các nước đang có những mâu thuẫn về lợi ích. Khi hai quốc gia cùng tham gia vào một liên minh có thể bị nước thứ ba coi đó là hành động thù địch và hệ quả làm gia tăng các hoạt động gây hấn, chạy đua vũ trang, đẩy các nước đến gần hiểm họa chiến tranh. Ngoài ra, đó còn là nguy cơ bị tiến công bất ngờ bởi chính các đồng minh nếu chủ quan, mất cảnh giác. Mặt khác, khi tham gia liên minh các nước tuy nằm trong một khối quân sự chung nhưng luôn đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của nước lớn có tiềm lực mạnh và phải tuân thủ các nguyên tắc của liên minh, kể cả khi nguyên tắc ấy không phù hợp với lợi ích của nước mình. Mỗi thành viên, nhất là các nước yếu hơn sẽ không còn sự độc lập, tự chủ về những vấn đề cơ bản của đất nước mà rất dễ trở thành “vật hy sinh”, “con tốt trên bàn cờ” để các nước lớn, các tập đoàn quân sự hùng mạnh thỏa hiệp với nhau, thực thi chính sách lôi kéo, khống chế các nước nhỏ trong liên minh. Trên thực tế, xung đột, leo thang quân sự, nội chiến ở nhiều nơi xuất phát từ nguyên nhân chính phủ một số nước không đề cao nguyên tắc độc lập và quyền tự quyết của quốc gia mà luôn trông chờ sự cứu giúp của các thế lực bên ngoài. Đằng sau sự giúp đỡ tưởng như vô tư đó là những mưu đồ, tham vọng, toan tính chiến lược của các cường quốc. Vì vậy, hòa bình, ổn định chưa thấy mà hậu quả là sự chia cắt, xung đột, “nồi da nấu thịt”, chiến tranh sẽ hiện hữu kéo lùi sự phát triển của đất nước. Và như vậy, đúng là “lợi bất cập hại” khi tham gia liên minh quân sự; nhất là trong giữ vững độc lập, tự chủ của đất nước.

Thứ hai, liên minh quân sự không phải là giải pháp tối ưu trong bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia, dân tộc Việt Nam. Việc tham gia liên minh hay không, liên minh với ai, lúc nào, để làm gì, liên minh đến đâu tùy thuộc các yếu tố khách quan, chủ quan của từng thời kỳ lịch sử; nhất là chính sách quốc phòng và các mối đe dọa an ninh quốc gia của mỗi nước. Không hề có cái gọi là tính tất yếu hay bắt buộc phải tham gia liên minh. Trong lịch sử, đã có một số nước lớn lợi dụng liên minh quân sự để thỏa hiệp với nhau vì lợi ích dân tộc hẹp hòi của họ; thông qua viện trợ quân sự để có những động thái chi phối, tác động đến phương thức tác chiến của quân đội ta. Để bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa không thể dựa vào bất kỳ liên minh nào, hiệp ước nào mà phải bằng chính bản lĩnh, trí tuệ, mồ hôi, công sức và xương máu của đất nước, con người Việt Nam. Chúng ta không có chủ trương tham gia liên minh quân sự hoặc dùng liên minh quân sự để bảo vệ Tổ quốc. Nếu tham gia liên minh quân sự nghĩa là phải gắn với bên này và có thể đối đầu với bên kia tức đã chuốc thêm kẻ thù; sẽ phải chấp nhận để nước ngoài đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ, sử dụng một phần lãnh thổ của đất nước; rất dễ bị kéo vào mâu thuẫn, xung đột giữa các nước và trở thành “bàn đạp” để nước ngoài phát động chiến tranh xâm lược nước khác. Chúng ta không đứng về bên nào, chỉ đứng về phía hòa bình, công lý và tiến bộ theo pháp luật quốc tế.

Thứ ba, sức mạnh bảo vệ Tổ quốc không xuất phát từ tham gia liên minh quân sự mà là sức mạnh nội lực của dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, sức mạnh của độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường. Việt Nam xây dựng nền quốc phòng dựa trên sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân và cả hệ thống chính trị; lấy sức mạnh nội lực là chính. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam là một minh chứng điển hình cho việc phát huy tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường trong đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Trong tình hình mới, chúng ta tiếp tục “phát huy mạnh mẽ sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, của cả hệ thống chính trị, tranh thủ tối đa sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế, kiên quyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc”^[1].

Thứ tư, không tham gia liên minh quân sự bởi tính chất quốc phòng của Việt Nam là vì hòa bình, để  tự vệ. Việt Nam nhất quán chính sách quốc phòng “bốn không”: Không tham gia liên minh quân sự; không cho nước khác đặt căn cứ quân sự tại Việt Nam để tiến công nước khác; không liên kết với nước này để chống nước kia; không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Kiên trì đường lối quốc phòng với mục đích tự vệ và tính chất hòa bình, chính nghĩa, tiến bộ, phù hợp với quyền cơ bản của các quốc gia, dân tộc theo nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp quốc. Kiên quyết đấu tranh, kiên trì giải quyết mọi tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở pháp luật và thông lệ quốc tế; đồng thời, sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, lợi ích quốc gia nếu bị xâm phạm. Trong trường hợp phải tiến hành chiến tranh thì đó cũng là chiến tranh tự vệ, giữ nước; khẳng định rõ khát vọng và thiện chí cùng chung sống hòa bình, hợp tác, phát triển của Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam./.

---

[1]Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016, tr.147.