MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ SỰ TÔN TRỌNG QUYỀN TỰ DO TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO ĐƯỢC GHI TRONG HIẾN PHÁP VÀ PHÁP LUẬT CỦA VIỆT NAM VÀ MỸ

Trong những năm gần đây người ta hay thấy việc nước Mỹ có những nhận định, đánh giá liên quan đến vấn đề tôn giáo ở một số nước, trong đó có Việt Nam. Thông qua những cái gọi là báo cáo về tình hình tôn giáo được dựa trên những căn cứ của riêng họ. Với những nhận xét đó nước Mỹ đã khiến người ta cảm nhận rằng vấn đề tôn giáo ở Việt Nam thật sự đang rất tồi tệ. Nhất là khi các cơ quan chức năng của Việt Nam tiếp tục bắt giữ xử lý những đối tượng vi phạm pháp luật, trong đó một số đối tượng là giáo dân, như đã thành thói quen, trên một số phương tiện truyền thông nước ngoài lập tức tuyên truyền xuyên tạc, bóp méo sự thật nhằm chống phá Nhà nước Việt Nam, họ vu cáo rằng nước Việt Nam “đàn áp tôn giáo”, vi phạm tự do tôn giáo. Nhưng thực tế thì không phải như vậy; những khẳng định hay báo cáo về vấn đề tôn giáo ở Việt Nam là không chính xác hoặc thậm chí là rất sai lầm. Ở Việt Nam, người dân được Nhà nước bảo hộ trên cơ sở pháp luật; hoàn toàn được thực hiện những quyền lợi, nghĩa vụ của mình trong phạm vi pháp luật cho phép. Các quy định liên quan đến đến hoạt động tôn giáo được Nhà nước Việt Nam quy định rõ ràng và cụ thể trong các văn bản pháp luật như trong Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Luật về tín ngưỡng, tôn giáo của pháp luật Việt Nam được Quốc hội Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, ban hành ngày 18 tháng 11 năm 2016 có quy định rõ trong điều 3, chương I vềTrách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo: 1. Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người; bảo đảm để các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật.

2. Nhà nước tôn trọng, bảo vệ giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của tín ngưỡng, tôn giáo, truyền thống thờ cúng tổ tiên, tôn vinh người có công với đất nước, với cộng đồng đáp ứng nhu cầu tinh thần của Nhân dân.

3. Nhà nước bảo hộ cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo và tài sản hợp pháp của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo.

Về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người được ghi tại mục 1, điều 6, chương II: “Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào”.

Mục 1, điều 5, chương I quy định về  các hành vi bị nghiêm cấm“Cấm  phân biệt đối xử, kỳ thị vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo”.  Vậy còn ở nước Mỹ, nước tự xưng là tự do tôn giáo chuẩn mực thì sao?

Thực tế ở Mỹ, tuy rằng luật pháp cũng có quy định một số điều liên quan đến vấn đề tôn giáo nhưng tự do tôn giáo ở Mỹ chỉ là sự tự do lựa chọn tôn giáo và tự do thực hành các lễ nghi tôn giáo. Công dân Mỹ có thể tự do trong việc lựa chọn tôn giáo, nhưng họ lại ít có tự do trong việc từ bỏ tôn giáo. Thông thường, mỗi người dân Mỹ đều phải thuộc về một tôn giáo nào đó và tham gia một tổ chức tôn giáo nào đó. Trên thực tế những người không theo tôn giáo nào hay thậm chí có thái độ thờ ơ với tôn giáo, và hơn nữa là những người có quan điểm vô thần thường bị hạn chế về quyền lợi. Ở một số bang, sự hạn chế này còn được quy định bằng luật pháp của bang. Có thể lấy ra đây một vài ví dụ như:Theo Hiến pháp của bang New Hampshire được thông qua năm 1784, những người không phải là tín đồ Tin lành thì không thể được vào Hạ viện hoặc Thượng viện của bang này; Hiến pháp của bang Delaware được thông qua năm 1776 có điều khoản quy định khi được bầu vào Hạ viện hay được bổ nhiệm vào chức vụ nào đó người được bầu phải tuyên thệ rằng mình tin vào Chúa Cha và Chúa Giêsu Kitô, con một của Người và Chúa Thánh thần, đồng thời xác tín Kinh Thánh – Cựu ước và Tân ước (Điều khoản này được ghi trong Hiến pháp bang Delaware cho tới tận năm 1972); Hiến pháp bang North Carolina quy định rằng, nếu người nào phủ nhận sự tồn tại của Chúa, phủ nhận tính xác thực của Tin Lành giáo, tính thiêng liêng của Cựu ước và Tân ước hoặc theo tôn giáo không dung hợp với tự do và an ninh của bang thì sẽ không có quyền giữ các chức vụ. Còn ở bang Maryland người ta tỏ thái độ không thể dung thứ đối với những người không thuộc Giáo hội Kitô giáo và không tin vào những tín điều của Chúa Ba Ngôi; Hiến pháp bang Massachusetts được thông qua năm 1780 cũng quy định rằng, thống đốc, phó thống đốc bang, hạ nghị sĩ và thượng nghị sĩ trước khi nhậm chức phải kí một tuyên bố rằng họ theo Kitô giáo và tin tưởng một cách vững chắc vào tính xác thực của tôn giáo này.Hay như mặc dù vẫn có khoảng 17% người dân Mỹ không theo một tôn giáo nào nhưng Chính phủ Mỹ vẫn bắt buộc họ phải sử dụng đồng Dollas có in dòng chữ “In God We Trust” (Chúng ta tin tưởng vào Chúa) và  trong rất nhiều hoạt động chính thức, kể cả các kỳ họp Quốc hội người Mỹ bắt đầu bằng việc cầu kinh Thiên Chúa giáo; trong lễ nhậm chức, tân tổng thống Mỹ đặt tay lên một cuốn Kinh Thánh và tuyên thệ…Nước Mỹ là một quốc gia đa sắc tộc, đa tôn giáo, vốn luôn tự cho mình là “thế giới tự do”, nếu theo các quy định trên của Hiến pháp của một số bang nước Mỹ, giả sử có một công dân Mỹ nào đó đang theo đạo Phật hay đạo Hồi hoặc các tôn giáo khác mà lại muốn có một vị trí quan trọng hàng đầu trong bộ máy chính quyền của nước Mỹ thì có lẽ điều kiện đầu tiên người đó phải cải sang các dòng của Kitô giáo, chứ không phải do năng lực vượt trội mà được tin dùng…Cái gọi là“tự do” hay “chuẩn mực” về tín ngưỡng, tôn giáo của nước Mỹ lại ở chỗ này sao…Liệu như vậy ở nước Mỹ bây giờ có sự phân biệt đối xử, kỳ thị vì lý do tín ngưỡng, tôn giáo hay không?

 Khi nêu ra những điều này, suy nghĩ của cá nhân tôi không nhằm chê trách về sự “công bằng” trong vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo của nước Mỹ. Tuy nhiên những thứ đó lại được Mỹ cho là “chuẩn mực” để cho mình cái quyền được can thiệp, xem xét và đánh giá vấn đề tôn giáo ở một số nước, thì đây lại là một việc hết sức phi lý và nực cười. Vấn đề tôn giáo ở Việt Nam được luật pháp Việt Nam quy định là phù hợp với tâm nguyện của người dân, phù hợp với văn hóa, truyền thống cũng như lịch sử đất nước. Tâm nguyện ấy khác với tâm nguyện của người dân Mỹ, truyền thống văn hóa ấy đã có hàng ngàn năm  nên nước Mỹ hãy xem lại chính bản thân mình trước áp đặt cái gọi là “tự do tôn giáo”  như nước Mỹ.

Đức Bách