CẦN HIỂU ĐÚNG VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT, XÂY DỰNG KINH TẾ CỦA QUÂN ĐỘI

Ở vị trí địa chính trị như nước ta thì việc quân đội sản xuất, tham gia xây dựng kinh tế là không thể tránh khỏi và tồn tại ở những dạng thức khác nhau suốt quá trình lịch sử: Thời Lý-Trần là chính sách “ngụ binh ư nông” (gửi quân vào nông), trong đó, quân nhân và đinh tráng luân phiên phục vụ trong quân đội và cày cấy để kinh tế phát triển, nhưng vẫn có một đội quân dự bị hùng hậu. Triều Nguyễn, quân đội tham gia khai khẩn đất hoang, mở rộng kinh tế trên những vùng đất mới, nhiều địa danh từ đồn binh đã biến thành điền trang.

Từ trước đến nay, khi đề cập đến nhiệm vụ kinh tế của Quân đội ta, cụm từ đầy đủ phải là “quân đội sản xuất, tham gia xây dựng kinh tế”. Nhiệm vụ này bắt nguồn từ một câu nói nổi tiếng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Quân đội ta là đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất. Nội dung nhiệm vụ sản xuất, tham gia xây dựng kinh tế của quân đội bao gồm: (a). Sản xuất vũ khí, trang bị và các dịch vụ mang tính đặc thù phục vụ quân đội… (b). Các đoàn kinh tế-quốc phòng đứng chân trên những địa bàn chiến lược khó khăn gian khổ, thưa dân ở biên giới, hải đảo để giúp dân xóa đói, giảm nghèo, đưa văn hóa về thôn bản, bố trí lại dân cư, xây dựng thế trận lòng dân, từ đó thực hiện nhiệm vụ bảo vệ biên giới; các đơn vị tham gia kinh tế biển, làm chỗ dựa cho ngư dân bảo vệ biển của Tổ quốc. (c). Bộ đội thường trực tranh thủ thời gian ngoài giờ huấn luyện tăng gia sản xuất cải thiện đời sống. Các đơn vị sự nghiệp quốc phòng như nhà trường, bệnh viện... trong thời bình không dùng hết công suất phục vụ quốc phòng thì dùng công suất còn lại tham gia vào các hoạt động phục vụ kinh tế-xã hội để giữ tay nghề cho chuyên gia, người lao động và cải thiện đời sống. (d). Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh bổ sung nguồn thu cho quân đội và đóng góp vào ngân sách Nhà nước.

Quân đội nhân dân Việt Nam từ khi thành lập, nhiệm vụ sản xuất, tham gia xây dựng kinh tế vẫn luôn song hành với nhiệm vụ chiến đấu. Quân đội tham gia lao động sản xuất xây dựng kinh tế là một giải pháp chiến lược. Mức độ và quy mô của nhiệm vụ này tùy thuộc vào tình hình chính trị trong khu vực, tình hình kinh tế đất nước và chủ trương của Đảng, Nhà nước đối với quân đội. Các đơn vị kinh tế quân đội luôn là đội quân dự bị có thể động viên nhanh nhất ra mặt trận. Từ những nông, lâm trường hình thành sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhiều cán bộ, chiến sĩ miền Nam tập kết trở lại miền Nam chiến đấu. Từ những nông, lâm trường thành lập sau cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nhiều trung đoàn, sư đoàn hành quân thẳng ra mặt trận chiến đấu bảo vệ biên giới. Lực lượng quân đội xây dựng kinh tế là những người khai sơn phá thạch, tạo nên những vùng kinh tế trù phú ngày nay trên địa bàn Tây Bắc, Việt Bắc, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ và ven biển Ninh Bình…

Từ năm 1989 đến nay, thời gian hòa bình của đất nước đủ dài để Đảng, Nhà nước sắp xếp lại lực lượng quân đội tham gia sản xuất, xây dựng kinh tế, hướng tới chỉ còn các đơn vị trực tiếp phục vụ quốc phòng. Nếu năm 1989, toàn quân có 305 doanh nghiệp các loại thì đến nay, qua quá trình sáp nhập, giải thể, cổ phần hóa, thoái toàn bộ vốn Nhà nước ở một số doanh nghiệp, quân đội chỉ còn 88 doanh nghiệp và tới đây sẽ tiếp tục tái cơ cấu mạnh mẽ.

Việc điều chỉnh, thu hẹp quy mô tham gia xây dựng kinh tế đến mức thích hợp đang được khẩn trương thực hiện, mà trước hết là cổ phần hóa các doanh nghiệp sản xuất thuần kinh tế và lưỡng dụng như sản xuất quân trang, quân nhu, xây dựng... Đây là một chủ trương quyết liệt của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng. Quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước nói chung luôn gặp rất nhiều vướng mắc. Với quân đội còn phát sinh thêm một số vấn đề đặc thù như xác định các chức năng liên quan đến quốc phòng và an ninh, đến sức mạnh của quân đội; đất quốc phòng mà doanh nghiệp đang quản lý; chính sách, chế độ đối với quân nhân… Số lượng và quy mô doanh nghiệp quân đội sẽ tiến tới tối ưu phù hợp với việc xây dựng quân đội trong tình hình mới. Các hình thức sản xuất tham gia kinh tế của quân đội đều là những giải pháp tăng cường sức mạnh quân đội và bảo vệ Tổ quốc. Đó là một trong những giải pháp kết hợp kinh tế với quốc phòng. Kết hợp kinh tế với quốc phòng là giải pháp chiến lược của mọi quốc gia, mọi thời đại chứ không phải chỉ ở nước ta.

                                                                 H.A