PHẢN BÁC LUẬN ĐIỆU XUYÊN TẠC VỀ TÌNH HÌNH NHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM - TIẾP CẬN ĐÚNG ĐẮN TỪ CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ THỰC TIỄN

                                                                                   PVH

    Trong những năm gần đây, trên không gian mạng và một số diễn đàn quốc tế xuất hiện nhiều thông tin thiếu kiểm chứng, thậm chí xuyên tạc, vu cáo về tình hình nhân quyền ở Việt Nam. Các nội dung này thường được thể hiện dưới dạng “báo cáo độc lập”, “phân tích học thuật” hoặc “kêu gọi nhân quyền”, nhưng lại sử dụng nguồn tin một chiều, cắt ghép bối cảnh, đánh tráo khái niệm và suy diễn chủ quan. Điều đáng chú ý là một số luận điệu nhân quyền không nhằm thúc đẩy bảo vệ quyền con người thực chất, mà nhằm tạo sức ép chính trị, gây hoài nghi xã hội và bao che cho những hành vi vi phạm pháp luật dưới lớp vỏ “quyền tự do”.

    Để nhìn nhận đúng đắn vấn đề, cần bám chắc ba điểm: (1) bản chất và nguyên tắc của quyền con người theo luật quốc tế; (2) khuôn khổ pháp luật – chính sách và kết quả thực thi ở Việt Nam; (3) cách thức một số đối tượng lợi dụng diễn ngôn nhân quyền để hợp thức hóa hành vi vi phạm pháp luật và gây nhiễu cơ chế quốc tế.

Một thủ đoạn phổ biến trong các luận điệu xuyên tạc là đánh đồng hành vi vi phạm pháp luật với việc “thực hiện quyền con người”. Khi bị xử lý theo quy định pháp luật, một số cá nhân hoặc tổ chức lại cố tình gắn nhãn “tù nhân lương tâm”, “nhà hoạt động” hay “người bảo vệ nhân quyền”, từ đó biến câu chuyện pháp lý thành “vụ việc nhân quyền”, thậm chí kêu gọi can thiệp từ bên ngoài.

Cần khẳng định rõ: quyền con người là phổ quát, nhưng việc thực hiện quyền luôn gắn với nghĩa vụ tôn trọng quyền và lợi ích của người khác, trật tự công cộng, đạo đức xã hội và an ninh quốc gia. Đây không phải quan điểm riêng của Việt Nam mà được thừa nhận rộng rãi trong luật quốc tế. Ngay cả những quyền cơ bản như tự do ngôn luận, tự do hội họp, tự do lập hội… cũng có thể bị giới hạn bằng luật trong những trường hợp cần thiết để bảo vệ an ninh, trật tự, sức khỏe cộng đồng, đạo đức xã hội, cũng như quyền và uy tín của người khác.

Vì vậy, không thể lấy danh nghĩa nhân quyền để: kích động bạo lực, thù hận, chia rẽ dân tộc; xuyên tạc sự thật nhằm gây hoang mang xã hội; kêu gọi, tổ chức hoạt động phá hoại trật tự công cộng hoặc thực hiện hành vi xâm hại an ninh quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Một nhà nước pháp quyền không thể dung thứ cho việc “đứng ngoài pháp luật” dưới bất kỳ nhãn mác nào. Tôn trọng nhân quyền phải đi liền với tôn trọng pháp luật.

    Các thông tin sai lệch về nhân quyền ở Việt Nam thường lặp lại một số mô típ quen thuộc:Thứ nhất, thổi phồng cá biệt thành phổ biến. Một số vụ việc đơn lẻ, thậm chí chưa được kiểm chứng, bị suy diễn thành “tình trạng có hệ thống”, phủ nhận mọi nỗ lực và thành tựu bảo đảm quyền con người. Thứ hai, cắt ghép pháp luật theo hướng phiến diện. Họ chỉ trích một số quy định của pháp luật Việt Nam nhưng bỏ qua toàn bộ hệ thống bảo đảm quyền hiến định, cũng như cơ chế tố tụng, giám sát quyền lực, quyền bào chữa, quyền tiếp cận công lý. Thứ ba, đánh tráo giữa “phê bình chính sách” và “xâm phạm lợi ích công cộng”. Việt Nam bảo đảm quyền tự do ngôn luận và phản biện xã hội. Nhưng phản biện không đồng nghĩa với tung tin bịa đặt, vu khống, xúc phạm danh dự người khác, hoặc tổ chức hành vi gây rối, chống phá. Thứ tư, sử dụng “chuẩn mực kép”. Có những chủ thể lên án Việt Nam về giới hạn quyền trong khi chính quốc gia của họ cũng có các cơ chế hạn chế tương tự, thậm chí nghiêm ngặt hơn, đặc biệt trong bối cảnh chống khủng bố, an ninh mạng, bạo lực cực đoan. Những thủ đoạn trên làm méo mó khái niệm nhân quyền, biến nhân quyền thành công cụ gây áp lực và can thiệp, thay vì thúc đẩy hợp tác quốc tế lành mạnh.

Một điểm rất đáng chú ý là việc một số đối tượng tận dụng cơ chế quốc tế (các thủ tục đặc biệt, các báo cáo “tự do”, vận động nghị viện, chiến dịch truyền thông) để tạo “vỏ bọc” cho hành vi vi phạm pháp luật. Cơ chế này thường diễn ra theo chuỗi: Tạo sự kiện truyền thông (thông tin một chiều, nội dung gây sốc, cắt ghép video/hình ảnh); gắn nhãn nhân quyền cho hành vi bị xử lý theo pháp luật; vận động quốc tế thông qua thư ngỏ, kiến nghị, báo cáo; gây sức ép lên đối tác, nhà tài trợ hoặc cơ quan lập pháp nước ngoài; tạo “hào quang nạn nhân”, biến người vi phạm thành biểu tượng, từ đó kêu gọi tài trợ, hậu thuẫn và kích động sự đối đầu. Cần nhấn mạnh: cơ chế nhân quyền quốc tế được thiết kế nhằm thúc đẩy tôn trọng quyền con người, đối thoại và hợp tác. Nhưng nếu bị lợi dụng theo hướng chính trị hóa, nó sẽ làm suy yếu chính mục tiêu nhân quyền và gây tổn hại tới môi trường hợp tác giữa các quốc gia.

    Việt Nam nhất quán quan điểm: con người là trung tâm, chủ thể và động lực của phát triển; bảo đảm quyền con người vừa là mục tiêu vừa là điều kiện của phát triển bền vững. Quan điểm này được thể hiện trong Hiến pháp, hệ thống pháp luật, chiến lược phát triển, và được triển khai thông qua các chính sách về giảm nghèo, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, bình đẳng giới, bảo vệ nhóm yếu thế, quyền trẻ em, quyền của người khuyết tật…

Tuy nhiên, Việt Nam cũng khẳng định nguyên tắc nền tảng: Quyền con người gắn với độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia và lợi ích quốc gia – dân tộc. Một quốc gia không thể bảo đảm thực chất quyền con người nếu bị can thiệp, bị phá hoại ổn định chính trị – xã hội hoặc bị chia rẽ dân tộc. Thực hiện quyền con người phải trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật. Mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật; không có “vùng miễn trừ” dưới bất kỳ danh nghĩa nào. Hài hòa giữa quyền và nghĩa vụ, giữa tự do cá nhân và lợi ích cộng đồng. Đây là nguyên tắc phổ biến của nhà nước pháp quyền hiện đại. Tôn trọng và thực thi các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam tham gia, đồng thời khẳng định việc thực thi phải phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa, trình độ phát triển và hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia theo tinh thần tôn trọng chủ quyền.

Thực tiễn cho thấy, quyền con người không chỉ đo bằng tranh luận trên mạng hay các bản báo cáo thiếu khách quan, mà bằng chất lượng sống thực tế của người dân: cơ hội việc làm, tiếp cận giáo dục – y tế, mức độ an toàn xã hội, khả năng tham gia đời sống chính trị – xã hội, quyền được sống trong môi trường hòa bình và ổn định.

    Để chủ động ngăn chặn và phản bác thông tin sai lệch, cần tập trung: Công khai, minh bạch thông tin; nâng cao hiểu biết pháp luật và kỹ năng số; tăng cường truyền thông bằng chứng; thúc đẩy đối thoại và hợp tác quốc tế thực chất.

    Bảo đảm và thúc đẩy quyền con người là quá trình liên tục, gắn với phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nhà nước pháp quyền và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Những luận điệu xuyên tạc, vu cáo về nhân quyền ở Việt Nam, dù dưới vỏ bọc “tự do” hay “cơ chế quốc tế”, nếu dựa trên thông tin một chiều, cắt ghép bối cảnh và đánh tráo khái niệm, đều không phản ánh đúng bản chất vấn đề.

    Việt Nam kiên định thực hiện quyền con người trên nền tảng độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia – dân tộc và trật tự pháp luật, phù hợp Hiến pháp và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, Việt Nam sẵn sàng đối thoại, hợp tác với các quốc gia và tổ chức quốc tế trên tinh thần tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và không can thiệp, vì mục tiêu chung là thúc đẩy quyền con người một cách thực chất, toàn diện và bền vững./.