LẬP THẾ TRẬN TIẾN CÔNG CHIẾN LƯỢC TRONG CUỘC TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY MÙA XUÂN NĂM 1975

                                                                                              Mặt Trời

Lập thế trận tiến công chiến lược là phải phá vỡ chiến lược, tiêu diệt lực lượng tiến công chiến lược của địch, giải phóng những vùng đất đai quan trọng, đánh bại biện pháp chiến lược của địch, làm suy sụp ý chí chiến đấu của chúng, làm lung lay quyết tâm chiến lược của địch. Tổng tiến công chiến lược là phá vỡ nhiều mảng chiến lược của địch, đi đến phá vỡ toàn bộ chiến lược của địch, tiêu diệt các lực lượng chiến lược chủ yếu của chúng, giải phóng phần lớn lãnh thổ, đánh chiếm thủ phủ, sào huyệt cuối cùng của địch, đánh bại mọi biện pháp thủ đoạn chiến lược của địch, làm mất ý chí đề kháng của địch, đi đến kết thúc chiến tranh... Thắng lợi của nhân dân ta trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước mãi mãi được ghi vào lịch sử dân tộc như một trong những trang chói lọi nhất, một biểu tượng sáng ngời về sự toàn thắng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Trong đó, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin về chiến tranh và quân đội vào thực tiễn nước ta, tiếp thu những kinh nghiệm quân sự tiên tiến trên thế giới, đồng thời kế thừa kinh nghiệm đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam, đưa nghệ thuật quân sự của Việt Nam phát triển lên những đỉnh cao mới.

Trong điều kiện phải “lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn”, nghệ thuật quân sự của ta đã thành công xuất sắc trong việc lập thế trận nói chung, lập thế trận tiến công chiến lược nói riêng. Nên với lực lượng ít hơn địch, đã tạo ra sức mạnh áp đảo quân địch, giành thắng lợi. Nghệ thuật lập thế trận tiến công chiến lược đã thực sự trở thành một bản lĩnh sở trường, một kinh nghiệm có tính chất truyền thống của quân và dân ta, một nét đặc sắc trong nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Theo cố Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo thì:“Thế trận là hình thái bố trí, triển khai lực lượng và thiết bị chiến trường theo mưu kế và cách đánh đã lựa chọn, nhằm tạo thế có lợi để phát huy cao nhất sức mạnh chiến đấu của các lực lượng tham chiến, giành thắng lợi trên chiến trường”.

Nghệ thuật lập thế trận, theo binh pháp thời xưa thì gọi là phép bày binh bố trận. Đó là khoa học về tìm chọn phương án tối ưu trong việc bố trí, sắp xếp đội hình tác chiến phù hợp với những điều kiện khách quan trên chiến trường, nhằm thực hành tác chiến chiến lược, chiến dịch hay từng trận chiến đấu. Bố trí thế trận giỏi, điều khiển thế trận tài thì với lực lượng ít có thể thắng kẻ địch có số lượng đông hơn, có khi đông hơn mình gấp bội. Lực lượng mạnh, thế trận hay thì thắng lợi càng lớn. Ngược lại, có lực lượng mạnh mà bố trí thế trận tồi thì trước một đối phương có lực lượng kém nhưng có thế mạnh, vẫn lâm vào thế bị động, đối phó lúng túng, phạm sai lầm, dẫn đến hao binh tổn tướng và thất bại. Trong lịch sử đấu tranh vũ trang từ xưa tới nay đã không hiếm trường hợp một đội quân nhỏ đứng trên chỗ hiểm, lại khéo bày binh bố trận, giỏi điều khiển tình huống chiến đấu đã thắng oanh liệt những đội quân đông hơn.

Thế trận tác chiến tiến công chiến lược là một tổ chức rất phức tạp. Nó thể hiện trình độ và nghệ thuật tổ chức và chỉ huy của cơ quan tham mưu và Bộ chỉ huy cao cấp. Lập thế trận tiến công chiến lược là một nghệ thuật, không chỉ đơn giản là sắp xếp đội hình chiến đấu mà là tìm chọn các phương pháp bố trí, sử dụng lực lượng, các biện pháp hành động để với lực lượng sẵn có, tạo ra thế lợi nhất cho ta, bất lợi nhất cho địch khi bước vào tác chiến. Lập thế trận tác chiến chiến lược tiến công phải nhằm đáp ứng các yêu cầu của tiến công chiến lược là: tập trung sức mạnh đột phá trên hướng tiến công chiến lược chủ yếu, đánh tiêu diệt, cơ động nhanh, phát triển tiến công với nhịp độ cao…Thế trận đúng sẽ bảo đảm một phần quan trọng cho sự thắng lợi. Thế trận hay là một thế trận có thể tiêu diệt được nhiều địch, đánh bại được ý đồ và kế hoạch tác chiến của địch. Muốn thế thì ngoài việc tiêu diệt, tiêu hao địch rộng rãi ở trên toàn thế trận ra, còn cần tiêu diệt được lực lượng nòng cốt của địchtham gia giao chiến, tức là những đơn vị lớn của địch, tập đoàn chiến dịch và chiếnlược chủ yếu của địch. Thế trận chứa đựng hai quân đội, chứa đựng sự hoạt động của hai quân đội luôn luôn đấu tranh với nhau. Vì thế mà thế trận luôn luôn biến hóa. Bộ chỉ huy bày thế trận và điều khiển thế trận cần làm thế nào giữ được chủ động từ đầu đến cuối, giữ được thế mạnh, thế có lợi và phát huy cao thế mạnh để nhử địch vào thế bất lợi, thế bị động khốn quẫn, có lực nhiều mà yếu. Có thế mới có thể tiêu diệt địch nhanh gọn, đánh một số trận then chốt, then chốt quyết định để giành thắng lợi lớn.

Lập thế trận tiến công chiến lược do cấp chiến lược hoạch định, chỉ đạo cấp dưới. Hoạt động lập thế trận có sự phối hợp chặt chẽ với nhau, mang tính nghệ thuật cao. Xuất phát từ đường lối chiến tranh nhân dân, trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vừa qua, Đảng ta đã tổ chức xây dựng được một thế trận rộng lớn trên phạm vi cả nước, đó là thế trận chiến tranh nhân dân. Thế trận chiến tranh nhân dân của ta là thế trận đánh địch bằng sức mạnh tổng hợp của toàn dân, kết hợp ba thứ quân, kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy, tiến công với nổi dậy; kết hợp lực lượng tại chỗ với lực lượng cơ động; kết hợp tiêu diệt địch với làm chủ, làm chủ với tiêu diệt địch... trong một cuộc đấu tranh toàn diện trên các mặt trận quân sự, chính trị, ngoại giao kết hợp chặt chẽ với nhau. Trong thế trận đó, mỗi người dân là một chiến sĩ giết giặc, cứu nước. Mỗi làng xã, mỗi địa phương là một pháo đài phòng giữ vững chắc, tiến công mạnh mẽ; sức mạnh tại chỗ của mỗi địa phương và sức mạnh của cả nước được phát huy đến mức cao khiến cả nước trở thành một mặt trận thống nhất, mỗi địa phương là một trận địa tiến công tiêu diệt kẻ thù.

Thế trận của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 đã đạt tới đỉnh cao của việc làm chuyển biến nhanh nhất so sánh lực lượng giữa ta và địch về mặt chiến lược, của nghệ thuật tiến công thần tốc. Là một thế trận chiến tranh nhân dân, triển khai từ Quảng Trị qua Tây Nguyên đến Sài Gòn, là một thế trận đánh từ phía tây sang phía đông, đánh cắt giao thông, thế kết hợp các vùng, miền và sự nổi dậy của quần chúng. Thế trận chiến lược của ta là căng địch ra hai đầu Nam - Bắc chiến tuyến (ở Trị Thiên, Đà Nẵng và Sài Gòn), để hở quãng giữa (miền Trung và Tây Nguyên). Ta kìm giữ địch ở Trị Thiên, Đà Nẵng, Nam Ngãi bằng Quân đoàn 2 và Quân đoàn 1 là tổng dự bị chiến lược ở đằng sau Quân đoàn 2. Ta cùng kìm giữ địch ở Sài Gòn bằng Quân đoàn 4 đứng chân ở phía bắc Sài Gòn. Do ta đặt ba quân đoàn như thế ở hai đầu Nam - Bắc chiến tuyến, nên địch cũng đặt sư đoàn dù và sư đoàn thủy quân lục chiến ở Trị Thiên, Đà Nẵng và Sài Gòn để sẵn sàng đối phó. Địch sợ nhất là ở chiến trường Trị Thiên, Đà Nẵng, Nam Ngãi vì ở đây ta có lực lượng vũ trang ba thứ quân của Quân khu Trị Thiên và Quân khu 5. Ngoài ra, ta lại có Quân đoàn 1 đứng chân ở phía bắc vĩ tuyến 17.

Khi đã giữ chặt được sư đoàn dù và sư đoàn thủy quân lục chiến của địch cắm chânở các vị trí chiến lược then chốt đó, ta đã tạo được thời cơ để phátđộng chiến dịch tiến công địch ở Tây Nguyên. Điều hay hơn nữa là, để phá vỡ thế trận phòng ngự của địch ở Tây Nguyên một cách nhanh chóng, ta đã bí mậttăng cường thêm cho Tây Nguyên hai sư đoàn nữa. Ở Tây Nguyên, từ hai sư đoàn đã tăng lên thành bốn sư đoàn. Một quả đấm mạnh thứ ba được hình thành ở Tây Nguyên. Như vậy, khi ta kìm chân được địch ở hai đầu chiến tuyến; lực lượng tổng dự bị của của địch đã bị dính chặt ở những nơi mà ta muốn kìm chân chúng, thì ta vẫn có một lực lượng mạnh để phá vỡ địch ở nơi ta chọn. Do đó mà lực lượng địch nhanh chóng bị đập tan. Tài thao lược, mưu kế chiến lược của ta là kìm địch ở hai đầu để phá ở quãng giữa.

Trong chiến dịch Tây Nguyên, trận Buôn Ma Thuột là trận then chốt đầu tiên có ý nghĩa quyết định vì ta đã giáng một đòn sấm sét rất nhanh vào trận địa - tuyến phòng ngự của địch, mở ra và thúc đẩy sự phát triển lớn về thế chiến lược của ta, phá vỡ thế chiến lược của địch. Trận thứ 2 ở Trị Thiên, Đà Nẵng, Nam Ngãi ta đã giáng một đòn rất mạnh, rất nhanh cũng có ý nghĩa then chốt quyết định, làm đảo lộn thế chiến lược của địch, tạo ra cục diện chiến tranh mới, gây ra đột biến chiến tranh, tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho đòn thứ 3 là chiến dịch Hồ Chí Minh thành một trận then chốt quyết định, kết thúc chiến tranh. Việc xây dựng lập thế trận tiến công chiến lược trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Mùa xuân năm 1975 cần rút ra một số bài học kinh nghiệm như sau:

Thứ nhất, xây dựng chiến trường, xây dựng mạng đường cơ động chiến lược, hệ thống kho tàng, bệnh viện, các trạm sửa chữa, chuẩn bị cơ sở vật chất kỹ thuật; đặc biệt là cơ động lực lượng, triển khai hoả lực pháo binh, phòng không chuẩn bị cho việc triển khai tác chiến chiến lược, nhất là bảo đảm mọi mặt cho bộ đội chủ lực. Đồng thời chuẩn bị cơ sở chính trị ở những vùng sẽ diễn ra tác chiến, về các việc này, cần có dự kiến và chuẩn bị sớm, có khi phải chuẩn bị vài ba năm trước khi diễn ra tác chiến chiến lược.

Thứ hai, ngày nay, sự chênh lệch về so sánh lực lượng giữa quân xâm lược và quân ta lại càng lớn hơn so với ngày xưa. Địch đông hơn ta cả về quân số và về vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại, cùng với khả năng vật chất hơn ta gấp nhiều lần. Chiến lược của chúng vẫn là “đánh nhanh thắng nhanh”. Vì vậy, tạo và lập thế trận tác chiến tiến công chiến lược đòi hỏi người chỉ huy cấp chiến lược, Bộ Tổng chỉ huy, Bộ tư lệnh phải nghiên cứu, xây dựng và tạo lập thế trận ngay từ thời bình, tránhbị bất ngờ khi có chiến tranh xảy ra. Đồng thòi phải thường xuyên tăng cường củng cố trong quá trình tác chiến.

Thứ ba, chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ngày nay (nếu xảy ra), đối tượng tác chiến  chiến lược của ta trong tiến công chiến lược có thể là liên binh đoàn tác chiến liên hợp hoặc sư đoàn, một số lực lượng của quân đội các nước thù địch (đồng minh) tiến công đường bộ, đổ bộ đường biển, đường không. Kết hợp với các lực lượng phản động trong nước gây bạo loạn có vũ trang. Vì vậy, chúng ta vẫn phải thực hiện chiến tranh nhân dân. Đảng ta, trong quá trình đấu tranh cách mạng nói chung, trong chỉ đạo tác chiến chiến lược nói riêng, luôn quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, luôn coi cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Chính vì vậy, Đảng xác định phải triệt để dựa vào dân, coi đây là chỗ dựa vững chắc nhất của mình. Muốn tổ chức kháng chiến cũng như để các hoạt động tác chiến chiến lược thắng lợi, phải xây dựng được thế trận lòng dân vững chắc. Thế trận đó bao gồm hình thái triển khai và hoạt động của lực lượng chính trị của quần chúng và các cơ sở chính trị được giác ngộ sẵn sàng ủng hộ và tham gia vào các hoạt động tác chiến chiến lược dưới sự lãnh đạo của Đảng. Trên các địa bàn xảy ra các hoạt động tác chiến chiến lược, nếu không xây dựng được thế trận lòng dân, không có lực lượng kháng chiến toàn dân, không có cơ sở chính trị vững chắc thì khó có thể giành được thắng lợi. Việc xây dựng được thế trận lòng dân giúp chúng ta tổ chức động viên lực lượng tại chỗ tham gia vào các hoạt động chuẩn bị cho các đợt tác chiến chiến lược như xây dựng hệ thống công sự trận địa, làng xã chiến đấu, hầm hào, địa đạo, làm đường cơ động, vận chuyển lương thực, thực phẩm, súng đạn, thuốc men.

Thứ tư, để xây dựng được thế trận lòng dân, tổ chức động viên được nhân dân tham gia vào các đợt hoạt động tác chiến chiến lược phải làm tốt công tác tổ chức và tuyên truyền giáo dục trong nhân dân, làm cho các tầng lớp nhân dân trên các địa bàn tác chiến chiến lược có giác ngộ chính trị cao, thấu suốt chủ trương đường lối của Đảng, mục tiêu nhiệm vụ của cách mạng, vai trò vị trí của hoạt động tác chiến nói chung, tác chiến tiến công chiến lược nói riêng từ đó trực tiếp góp phần mình vào việc cung cấp thông tin, trinh sát, nắm địch, phònggian bảo mật, làm trong sạch địa bàn, giúp lực lượng chủ lực có thể luồn sâu, ém sẵn để thực hiện những đòn đánh sâu, bất ngờ vào sào huyệt địch trong những trận đánh then chốt, đặc biệt là trận quyết chiến chiến lược.

Trong tương lai nếu địch gây chiến tranh xâm lược nước ta, thì chiến tranh xâm lược đó sẽ có những đặc điểm mới, sẽ là một cuộc chiến tranh hiện đại, bằng các loại vũ khí công nghệ cao, có thể địch tiến công bằng các đòn hỏa lực ác liệt và kéo dài, diễn biến chiến tranh sẽ khẩn trương phức tạp ngay từngày đầu; trên đất liền và cả trên không, trên biển, trên chính diện và cả trong chiều sâu hậu phương của ta. Nắm vững những nội dung cơ bản của các bài học về lập thế trận tác chiến tiến công chiến lược trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước lãnh đạo, chỉ huy cấp chiến lược phải vận dụng linh hoạt và sáng tạo những bài học đó vào điều kiện mới, tiến hành chuẩn bị lập thế trận chiến lược ngay từ thời bình, sẵn sàng có thế trận phòng tránh đánh trả địch tập kích đường không, bảo toàn lực lượng. Tạo và nắm bắt thời cơ phản công, tiến công chiến lược, để bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

    1. Thượng tướng, Giáo sư Hoàng Minh Thảo, Tác phẩm giải thường Hồ Chỉ Minh - Nxb QĐND, Hà Nội, 2006.

    2. Viện LSQS - BQP, Tổng kết tác chiến chiến lược trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ (1945-1975), Nxb QĐND, Hà Nội, 2005.